Voor veel Nederlanders die geregeld de grens oversteken voor hun rookwaar, staat er binnenkort een flinke verandering voor de deur. Al jarenlang trekken duizenden rokers uit de grensstreek richting Duitsland om daar hun favoriete sigaretten of shag aan te schaffen tegen aanzienlijk lagere prijzen dan in eigen land.
Dit ritueel, dat voor velen bijna vanzelfsprekend is geworden, lijkt binnenkort echter een stuk minder aantrekkelijk te worden.
De Duitse tabaksspeciaalzaken, die zich strategisch vlakbij de grensovergangen hebben gevestigd, profiteren al jaren van het zogeheten tabakstoerisme. Ondernemers spelen hier handig op in, met een breed assortiment en zelfs initiatieven als de ’tabakstaxi’ die tot aan de grens pendelt, bijvoorbeeld bij Goch/Siebengewald. De aantrekkingskracht van goedkopere rookwaren blijkt daarmee onverminderd groot.
Toch zal de kassabon bij onze oosterburen er binnen afzienbare tijd anders uit gaan zien. Vanaf 1 januari 2027 voert Duitsland een structurele verhoging van de accijnzen op tabaksproducten door. Volgens het huidige plan zullen de belastingen op sigaretten, shag en vape-vloeistoffen elk jaar opnieuw stijgen, gedurende vier opeenvolgende jaren.
Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de prijzen in de Duitse winkels en daarmee ook voor het prijsvoordeel waar veel Nederlanders tot nu toe van genieten.
Meer betalen voor rookwaren vanaf 2027
Met ingang van het nieuwe jaar zullen klanten bij de Duitse kassa direct de eerste verhoging merken. Een pakje sigaretten wordt vanaf 2027 ongeveer 70 cent duurder dan het huidige tarief.
Die stijging is echter pas het begin: de Duitse regering heeft berekend dat de gemiddelde prijs voor een pakje van twintig sigaretten in 2030 zal uitkomen op 11,36 euro. Dat is ruim drie euro meer dan nu het geval is en brengt de Duitse prijzen vrijwel op gelijke hoogte met de huidige Nederlandse prijzen.
De verhogingen beperken zich niet tot sigaretten alleen. Ook shag en vloeistoffen voor het vapen vallen onder de aangescherpte belastingmaatregelen. Zo wordt een verpakking van 50 gram shag jaarlijks meer dan een euro duurder.
Voor veel consumenten betekent dit dat zij in 2030 voor dezelfde hoeveelheid Duitse shag ongeveer zes euro extra aan belasting betalen ten opzichte van nu.
LEES OOK:Verdrietig nieuws rond prinses Beatrix (88): zorgen nemen toe
Prijsverschillen tussen Nederland en Duitsland onder druk
Momenteel bedraagt het prijsverschil voor een pakje sigaretten tussen Duitsland en Nederland zo’n drie euro in het voordeel van Duitsland. Bij shag loopt dat verschil zelfs op tot tien euro per verpakking. Duitse ondernemers in de grensregio varen er wel bij, aangezien veel Nederlandse rokers speciaal voor deze prijsvoordelen de grens oversteken.
Maar met de aangekondigde accijnsverhogingen zal het gat tussen de prijzen in beide landen de komende jaren aanzienlijk kleiner worden. Toch blijft, naar verwachting, vooral shag aan de Duitse kant van de grens ook na 2030 nog enkele euro’s goedkoper dan in Nederland.
Of en in hoeverre ondernemers de hogere belastingen volledig zullen doorrekenen aan hun klanten, blijft vooralsnog onduidelijk. De verwachting van de Duitse overheid is echter dat de accijnsverhoging in zijn geheel bij de consument terechtkomt.
Daarmee lijkt het tabakstoerisme financieel steeds minder aantrekkelijk te worden, al is het onzeker of dit fenomeen helemaal zal verdwijnen.
Politiek draagvlak voor belastingverhoging
De verhoging van de rookaccijns is vorige week met brede steun aangenomen in de Bondsdag, het Duitse parlement. De Duitse overheid stelt dat het belangrijkste doel van deze maatregel het genereren van extra belastinginkomsten is.
Voor het komende jaar verwacht de Duitse schatkist dan ook een extra opbrengst van 1,51 miljard euro. Tot en met 2030 zou de totale opbrengst uit rookaccijnzen moeten oplopen tot ongeveer twaalf miljard euro.
De Duitse regering erkent dat de grote prijsverschillen tussen Europese landen het grensoverschrijdend tabakstoerisme stimuleren. Om dit probleem aan te pakken, zet het kabinet zich in voor verdere harmonisering van accijnzen op tabaksproducten binnen Europa.
Dit streven wordt overigens gedeeld door de Nederlandse tabaksbranche, die al langer pleit voor gelijkere belastingtarieven op rookwaren binnen de Europese Unie.
Onzekere gevolgen voor consument en markt
Hoe de prijsverhogingen uiteindelijk voor de consument uitpakken, hangt niet alleen af van de belastingmaatregelen zelf. Ook de manier waarop winkeliers en fabrikanten de kosten doorberekenen, speelt hierbij een belangrijke rol.
Het is nog niet duidelijk of ondernemers zullen proberen een deel van de stijgende accijnzen zelf op te vangen of dat het volledige bedrag bij de klant terechtkomt.
Voor de Nederlandse consument betekent de verandering dat het prijsvoordeel van het inslaan van rookwaren in Duitsland de komende jaren steeds verder zal afnemen. Toch blijft het onzeker of het tabakstoerisme volledig tot het verleden gaat behoren.
Vooral voor shag blijft Duitsland naar verwachting ook na 2030 nog aantrekkelijk voor prijsbewuste rokers, zolang er een verschil blijft bestaan met de Nederlandse tarieven.
Europese harmonisatie als toekomstig streven
De discussie over het harmoniseren van accijnzen binnen Europa blijft actueel. Door de oplopende prijsverschillen zoeken steeds meer rokers alternatieven over de grens, met alle gevolgen van dien voor ondernemers en overheden. De wens om tot een gelijk speelveld te komen, krijgt door de aangekondigde accijnsverhoging in Duitsland een nieuwe impuls.
Het komende jaar zal moeten uitwijzen in hoeverre deze maatregelen effect hebben op het koopgedrag van consumenten en de omzet van grenswinkels.
Voor Nederlandse rokers en ondernemers aan beide zijden van de grens breekt daarmee een periode van aanpassing aan. De prijsstijgingen zullen direct voelbaar zijn in de portemonnee. De ontwikkelingen rond de Duitse rookbelasting zullen dan ook de komende jaren met grote belangstelling worden gevolgd door rokers, winkeliers en beleidsmakers.
