Als je in verwachting bent, denk je aan van alles: de eerste kleertjes, die eindeloze lijst met mogelijke voornamen en natuurlijk de praktische zaken rond de geboorteaangifte. Eén onderwerp komt vaak pas laat op tafel, terwijl het voor veel ouders juist heel persoonlijk is: de achternaam.
In Nederland lijkt die keuze op papier simpel, maar in de praktijk kan het een bron van stress worden. Zeker wanneer ouders het niet eens worden, voelt de uitkomst nu nog geregeld alsof één kant automatisch wint.
Wat er nu nog vaak gebeurt
De huidige regels werken in de meeste gezinnen geruisloos: ouders maken samen een keuze en klaar. Maar als er géén gezamenlijke beslissing komt, valt de keuze niet neutraal uit.
Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap krijgt een kind in dat geval standaard de achternaam van de vader. Dat is een automatische uitkomst die al jaren bestaat en die sommige moeders ervaren als een ‘ingebouwde achterstand’.
Waarom die regel wringt in 2026
Die automatische voorkeur komt uit een tijd waarin het klassieke gezinsbeeld de standaard was: vader als naamdrager, moeder die volgt. Alleen, gezinnen zien er inmiddels in alle soorten en vormen uit.
Steeds meer vrouwen houden hun eigen achternaam na een huwelijk, of hebben sterke redenen om hun familienaam door te geven: vanwege identiteit, een hechte familieband of simpelweg omdat het bij hen past.
De dubbele achternaam is al ingevoerd
Sinds 1 januari 2024 is er een belangrijke stap gezet: ouders kunnen hun kind een dubbele achternaam geven. Daarmee kan zowel de naam van de moeder als die van de vader officieel worden doorgegeven.
Veel ouders waren daar blij mee, omdat het beter aansluit bij het gevoel dat je samen ouder bent. Maar er zit meteen ook een beperking aan: beide ouders moeten het ermee eens zijn.
En daar gaat het vaak mis
Juist die eis van wederzijdse instemming klinkt logisch, totdat er ruzie, twijfel of een principieel meningsverschil ontstaat. Dan blijkt de ruimte voor ‘samen’ verrassend klein.
LEES OOK:Grote schrik na dodelijke schietpartij: zo’n 50 mensen zien het gebeuren
Want als ouders niet tot overeenstemming komen, geldt alsnog de oude terugvaloptie: de naam van de vader. Daarmee kan één ouder in feite de dubbele achternaam blokkeren, zelfs als de ander dat heel belangrijk vindt.
Een achternaam is geen formaliteit
Op papier is het een regel in het burgerlijk wetboek. In het echte leven is het iets totaal anders. Een achternaam kan staan voor afkomst, trots, geschiedenis en herkenning.
Voor veel mensen is het de lijn naar ouders, grootouders en verder terug. En juist daarom voelt het voor sommige moeders alsof hun familieverhaal minder meetelt wanneer hun naam standaard niet wordt doorgegeven.
Tweede kamer wil het systeem recht trekken
De Tweede Kamer wil nu af van die automatische voorkeurspositie. Er is steun voor een voorstel van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Songül Mutluer en D66’er Joost Sneller.
Hun kernpunt: als ouders er samen niet uitkomen, moet de wet niet langer één ouder bevoordelen. In plaats daarvan zou het kind in zo’n situatie automatisch beide achternamen krijgen.
Wat er precies zou veranderen
In het voorgestelde systeem blijft de vrije keuze bestaan: ouders kunnen nog steeds samen bepalen of het één naam wordt of een dubbele. Alleen de ‘nooduitgang’ verandert.
Komt er geen gezamenlijke beslissing, dan volgt niet langer automatisch de vadersnaam. In plaats daarvan krijgt het kind standaard een dubbele achternaam, zodat geen van beide ouders op voorhand verliest.
Waarom voorstanders dit eerlijker vinden
Mutluer benadrukt dat een achternaam gaat over identiteit en erkenning: het zichtbaar maken van wat families generaties lang hebben opgebouwd. Sneller wijst vooral op het principe van gelijkheid.
Een wet die bij onenigheid automatisch één ouder voortrekt, voelt volgens hen simpelweg niet meer van deze tijd. Zeker niet in een samenleving die op papier gelijke rechten belangrijk vindt.
Maar het is nog niet definitief
Hoewel er in de Tweede Kamer voldoende steun is, moet de wijziging nog langs de Eerste Kamer. Pas als die ook instemt, kan de wet daadwerkelijk worden aangepast.
Tot die tijd blijft de huidige praktijk gelden. Maar het signaal is duidelijk: er is politieke wil om een systeem dat ooit ‘normaal’ was, opnieuw te laten aansluiten bij hoe gezinnen nu leven.
Mogelijke gevolgen voor gezinnen en administratie
Cultureel kan dit veel veranderen: kinderen dragen dan vaker zichtbaar beide families met zich mee. Dat kan de band met beide kanten versterken, zeker in samengestelde of moderne gezinssituaties.
Tegelijk zijn er praktische vragen. Denk aan lange namen op formulieren of systemen die soms nog moeilijk doen. Critici zullen dat aanvoeren, maar voor veel ouders weegt gelijkwaardigheid zwaarder.
Wat dit debat vooral laat zien
Deze discussie gaat niet alleen over letters in een paspoort. Het gaat over wie vanzelfsprekend ‘meegenomen’ wordt in de regels, en wie moet vechten voor dezelfde ruimte.
Als de wet verandert, is dat opnieuw een stap richting een systeem waarin ouders echt gelijk starten. Wat vind jij: moet een dubbele achternaam de standaard zijn bij onenigheid? Laat het weten via onze sociale media.
Bron: infovandaag.nl
