Het lijkt zo’n routinebriefje dat jaarlijks op de mat valt: de uitnodiging van de huisarts om een griepprik te komen halen. Toch verdwijnt deze oproep bij bijna de helft van de ontvangers ongebruikt in de la.
Waarom kiezen zoveel mensen ervoor deze gratis prik te laten schieten, en beseffen zij wel welke gevolgen dat kan hebben?
Voor sommigen is het een bewuste keuze, anderen vergeten het simpelweg. Talloze misvattingen doen de ronde over het nut en de werking van de griepprik. Waar komt die terughoudendheid vandaan? En wat weten experts over de risico’s van niet-vaccineren, vooral voor specifieke groepen?
Voor wie is de griepprik bedoeld?
Volgens Ted van Essen, voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting, is de jaarlijkse griepprik juist voor bepaalde groepen onmisbaar. Hij wijst erop dat mensen van 60 jaar en ouder, personen met diabetes, chronische long- of hartaandoeningen en iedereen met een verminderde weerstand tot de risicogroepen behoren.
“Voor deze mensen is het essentieel om zich te laten vaccineren,” benadrukt Van Essen.
De gevolgen van een echte griep zijn namelijk veel ernstiger dan die van een gewone verkoudheid. Van Essen noemt complicaties als longontsteking en een hartinfarct, waarbij het risico op laatstgenoemde na een griep zelfs zes keer zo groot is.
Ook kunnen mensen met diabetes na griep kampen met ontregelde bloedsuikers. Na een heftige griep met hoge koorts kan het herstel lang duren, vaak met aanhoudende vermoeidheid en een verslechterde conditie.
Misverstanden over de griepprik
Een deel van de mensen die de prik weigert, doet dat uit angst voor bijwerkingen of het idee dat zij van de prik juist ziek worden. Van Essen merkt dat dit een hardnekkig misverstand is. Sommige mensen beweren zelfs griep te hebben gekregen van de vaccinatie.
Het RIVM stelt echter duidelijk dat het niet mogelijk is om door de griepprik zelf ziek te worden. In het vaccin zitten namelijk alleen maar stukjes van dode griepvirussen. Alleen een levend virus kan griep veroorzaken.
LEES OOK:Drama in verzorgingstehuis: meerdere ouderen neergestoken
Wel kunnen er bijwerkingen optreden, zoals lichte pijn of roodheid op de prikplek. Mocht iemand vermoeden een bijwerking te hebben, dan kan dit gemeld worden bij bijwerkingencentrum Lareb. Bij zorgen is het raadzaam contact op te nemen met de eigen huisarts.
Ook leeft het idee dat het ‘doormaken van een griep’ gezonder zou zijn dan een vaccinatie. Daarnaast geven sommige mensen aan na de prik toch griepachtige klachten te krijgen. Volgens Van Essen zijn dit meestal geen echte griepklachten, maar worden deze veroorzaakt door andere verkoudheidsvirussen die in dezelfde periode circuleren.
De impact op de zorg
Van Essen wijst op een belangrijk, vaak onderschat aspect van het massaal laten liggen van de griepprik: de druk op de zorg. Hij legt uit dat als mensen uit de risicogroepen de griepprik daadwerkelijk halen, duizenden ziekenhuisopnames kunnen worden voorkomen.
Dit zorgt ervoor dat de werkdruk voor zorgpersoneel beheersbaar blijft en dat er meer ziekenhuisbedden beschikbaar zijn voor andere zorg, zoals geplande operaties en behandelingen.
Hierdoor blijft de reguliere zorg beter doorgaan en hoeven minder patiënten hun behandeling uit te stellen. Zeker in periodes met veel virusuitbraken, zoals in de herfst en winter, kan het aantal grieppatiënten in de ziekenhuizen snel oplopen.
Van Essen benadrukt dat het voorkomen van deze extra druk cruciaal is voor het hele zorgsysteem.
Hoe wordt de griepprik aangeboden?
De vaccinaties vinden in de meeste gevallen plaats bij de huisarts. Deze organiseert doorgaans twee speciale prikmomenten: één in de avonduren of het weekend voor mensen die overdag werken, en één overdag voor ouderen.
Voor mensen die niet zelf naar de praktijk kunnen komen, kan er zelfs een doktersassistente aan huis langskomen om de prik toe te dienen.
Tussendoor de prik halen is bij veel huisartsen ook mogelijk, maar dit is volgens Van Essen erg arbeidsintensief. Huisartsenpraktijken kampen vaak met een hoge werkdruk, waardoor deze flexibele mogelijkheden niet altijd eenvoudig te realiseren zijn.
Van Essen merkt op dat het makkelijker zou zijn als mensen de griepprik ook bij hun eigen apotheek zouden kunnen halen, maar daarvoor is meer samenwerking tussen GGD, apotheken en huisartsen nodig. Op dit moment is dat echter nog niet het geval.
Griepprik buiten de risicogroep
Niet alleen leden van de risicogroepen kunnen zich laten vaccineren. Ook mensen die niet tot deze groep behoren, kunnen ervoor kiezen om een griepprik te halen, al is dit dan niet kosteloos.
Volgens Van Essen kan dit bijvoorbeeld bij de GGD of via de eigen huisarts, waarbij men zelf de kosten van het vaccin en het consult betaalt.
LEES OOK:Evert Santegoeds komt met schokkend nieuws over Emile Ratelband
Waarom laten mensen de prik liggen?
Er zijn uiteenlopende redenen waarom mensen hun oproep voor de griepprik niet opvolgen. Naast vergeten worden ook twijfels over het nut genoemd. Sommigen geloven dat zij niet tot de risicogroep horen, of denken dat hun weerstand voldoende is.
Verder spelen misvattingen over het krijgen van griep door de prik, of het idee dat ziek worden juist goed zou zijn, een rol bij het besluit de vaccinatie over te slaan.
Van Essen onderstreept echter dat de risico’s van griep voor kwetsbare groepen aanzienlijk zijn, en dat het doormaken van een echte griep ernstige gevolgen kan hebben. Door de vaccinatie kunnen veel complicaties en ziekenhuisopnames worden voorkomen, wat voor de hele samenleving voordelen oplevert.
Alternatieven en toekomstperspectief
Het zou volgens Van Essen ideaal zijn als de griepprik eenvoudiger toegankelijk wordt gemaakt. Denk aan de mogelijkheid om het vaccin bij de apotheek te halen, of door een betere samenwerking tussen huisartsen, apotheken en GGD’s.
Voorlopig blijft het echter vooral de huisarts die de griepprik aanbiedt en organiseert.
De uitnodiging voor de griepprik komt dus niet zomaar: voor wie tot de risicogroepen behoort, kan het een belangrijk middel zijn om complicaties, ziekenhuisopname en langdurige klachten te voorkomen. En hoewel het vaccin niet altijd volledige bescherming biedt, vermindert het wel de kans op ernstige gevolgen van griep aanzienlijk.
Daarmee is het belang van de griepprik, ondanks alle twijfels en misverstanden, groter dan veel mensen denken.
