Kort na de start van de coronavaccinatiecampagne in 2021 kreeg bijwerkingencentrum Lareb een opvallende toename van meldingen binnen van vrouwen met menstruatieproblemen. Waar het centrum normaal gesproken hooguit enkele meldingen per week ontving, liep dat aantal op tot wel 1600 per week.
In totaal kwamen er meer dan 20.000 meldingen binnen van hevige bloedingen, gemiste menstruaties en extreme pijnklachten. De gegevens zijn afkomstig uit een analyse van publieke Lareb-data door data-analist Wouter Aukema.
Grote stijging in meldingen bij Lareb
Volgens Lareb-directeur Agnes Kant was het aantal meldingen uitzonderlijk hoog in vergelijking met andere bijwerkingen. De klachten varieerden van tijdelijk verstoorde cycli tot langdurige veranderingen die het dagelijks leven beïnvloedden. Veel vrouwen meldden dat hun menstruatie zwaarder of onregelmatiger werd, soms direct na de eerste prik.
Wetenschappers erkennen inmiddels dat er aanwijzingen zijn voor een mogelijk verband tussen vaccinatie en tijdelijke cyclusveranderingen. Hoewel de exacte oorzaak nog niet vaststaat, wijzen onderzoekers op de rol van het immuunsysteem. Een ontstekingsreactie kan invloed hebben op hormoonspiegels of het baarmoederslijmvlies, waardoor de menstruatie tijdelijk verandert.
Mogelijke invloed van het immuunsysteem
Het huidige wetenschappelijk inzicht wijst erop dat vaccins een korte, maar sterke reactie van het afweersysteem veroorzaken. Bij sommige vrouwen kan dat leiden tot hormonale verschuivingen die hun menstruatie beïnvloeden. Die reactie is meestal tijdelijk en verdwijnt vanzelf.
Bij vrouwen met bestaande aandoeningen, zoals endometriose, lijkt het effect echter soms groter. Hun klachten kunnen heviger worden of langer aanhouden. Medisch specialisten benadrukken dat meer onderzoek nodig is om vast te stellen waarom dit bij de ene vrouw wel gebeurt en bij de andere niet.
De persoonlijke ervaring van Magdalena Dzambo
Een van de vrouwen die melding deed bij Lareb is Magdalena Dzambo. Zij ontving in de zomer van 2021 haar eerste coronavaccinatie en merkte kort daarna een sterke verandering in haar menstruatiecyclus. “Wat ooit een zorgeloze cyclus was, is veranderd in een maandelijkse martelgang,” schreef ze op haar persoonlijke blog The Long Shot.
Voorheen had ze een lichte en regelmatige menstruatie. “Ik had hooguit een paar uur last van lichte krampen of een opgeblazen gevoel, maar dat was het dan.” Na de prik veranderde dat drastisch. “Zoveel bloed had ik nog nooit verloren. Tampons hielpen niet meer; ik moest elk uur maandverband vervangen.”
Toenemende pijn en ziekenhuisopnames
De klachten werden in de maanden daarna steeds erger. Dzambo beschrijft hoe haar menstruatie gepaard ging met hevige krampen, koorts en misselijkheid. “Mijn menstruatieweek betekent voor mij een week van volledig disfunctioneren,” schreef ze. Uiteindelijk moest ze in 2023 een ambulance bellen vanwege ondraaglijke pijn.
In het ziekenhuis werden cystes op haar eierstokken ontdekt. De artsen stelden vast dat ze leed aan endometriose, een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit. “Door de vaccinatie is het als het ware enorm aangewakkerd en razendsnel verergerd,” stelde ze.
Later werd ze opnieuw opgenomen vanwege ontstekingen en terugkerende cystes. “Ik had koorts, verhoogde ontstekingswaarden en nieuwe cystes. Mijn lichaam voelt als een wrak,” vertelde ze. Volgens haar artsen zal waarschijnlijk een operatie nodig zijn om haar buikholte te reinigen.
Onderzoek naar langdurige klachten
Het bijwerkingencentrum Lareb verzamelde de afgelopen jaren duizenden meldingen over menstruatieverstoringen na vaccinatie. Uit hun evaluaties blijkt dat de meeste klachten van tijdelijke aard zijn. Toch zijn er vrouwen die maanden later nog steeds last hebben van hun cyclus.
Volgens het RIVM en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) is er geen bewijs dat vaccinatie blijvende schade aanricht. Wel erkennen zij dat tijdelijke cyclusveranderingen kunnen optreden door een combinatie van stress, hormonale schommelingen en de immuunreactie zelf. Het EMA besloot in 2022 daarom om hevige menstruatie als mogelijke bijwerking van coronavaccins te vermelden.
Deskundigen pleiten voor meer aandacht
Gynaecologen benadrukken dat menstruatieklachten vaak worden onderschat. Veel vrouwen aarzelen om melding te maken, omdat ze denken dat het vanzelf overgaat. Huisartsen en specialisten roepen op om klachten altijd te bespreken, vooral als ze plotseling ontstaan of langdurig aanhouden.
Volgens hoogleraar gynaecologie Marlies Bongers van het Maastricht UMC+ is de toename in meldingen een belangrijk signaal. “We moeten serieus luisteren naar vrouwen die veranderingen ervaren. Ook als het niet levensbedreigend is, kan het hun kwaliteit van leven enorm beïnvloeden,” zegt ze.
Belang van open communicatie
De discussie rond menstruatieklachten na vaccinatie laat zien hoe belangrijk transparantie is tussen medische instanties en het publiek. Vrouwen willen weten wat er in hun lichaam gebeurt, zonder dat hun zorgen worden afgedaan als overdreven.
Lareb benadrukt dat openheid essentieel is om vertrouwen te behouden. Het centrum blijft meldingen onderzoeken en moedigt vrouwen aan om hun ervaringen te blijven delen. Zo kan beter worden vastgesteld welke factoren bijdragen aan de klachten en hoe die kunnen worden voorkomen.
Vooruitblik op vervolgonderzoek
Internationaal lopen inmiddels meerdere onderzoeken naar de relatie tussen coronavaccins en menstruatieveranderingen. Wetenschappers hopen beter te begrijpen hoe het immuunsysteem, hormonen en het voortplantingssysteem met elkaar samenhangen. De verwachting is dat de resultaten in 2025 meer duidelijkheid zullen geven.
Voor vrouwen zoals Magdalena Dzambo betekent dat voorlopig vooral afwachten. Haar verhaal staat symbool voor duizenden anderen die zoeken naar erkenning en uitleg. Wat vaststaat, is dat menstruatieklachten na vaccinatie serieus worden genomen en een vast onderdeel zijn geworden van lopend medisch onderzoek.
