De discussie rond fatbikes is de afgelopen maanden zichtbaar verhard. Je ziet steeds vaker elektrische tweewielers met dikke banden, gashendel en opvoerset door woonwijken rijden. De lage prijs en snelle levering maken deze voertuigen aantrekkelijk, vooral voor jongeren.
Tegelijk groeit de zorg over verkeersveiligheid, aansprakelijkheid en handhaving. Het kabinet ziet dat de risico’s toenemen en spreekt inmiddels van een structureel probleem. Dat gevoel van urgentie leidt nu tot strengere maatregelen en intensiever toezicht, al blijft volledige controle lastig.
Snel besteld, razendsnel in huis
Via buitenlandse webshops koop je voor enkele honderden euro’s een fatbike die niet aan Nederlandse regels voldoet. Vaak komt het pakket rechtstreeks uit China en staat het binnen zes dagen voor je deur. Dat gemak baart de overheid zorgen.
De vraag groeit, de snelheden nemen toe en de kennis van regels blijft beperkt. Minister Tieman noemt de instroom hardnekkig en wijst op een handhavingssysteem dat achterloopt op de online handel. Het probleem begint al bij de bestelling, ver buiten het zicht van Nederlandse toezichthouders.
Beperkte grip bij invoer en grenscontrole
De overheid erkent dat de grip bij invoer wankel blijft. Platforms binnen de Europese Unie werken mee aan het weren van illegaal aanbod, maar daarbuiten ontbreekt vaak een aanspreekpunt. In 2024 kwamen via Nederland meer dan een miljard producten de Europese Unie binnen.
Tussen die stromen zitten elektrische voertuigen die niet voldoen aan Europese eisen. Alles controleren is onmogelijk. Douane werkt daarom met risicoselecties en steekproeven, waardoor veel zendingen ongehinderd doorreizen.
Juridisch grijs gebied bij fatbikes
Fatbikes vallen bij invoer niet altijd helder te classificeren. Ze kunnen worden opgegeven als e-bike of als bromfiets. Voor grenspassage hoeft een voertuig nog niet geschikt te zijn voor de openbare weg. Daardoor ontbreekt vaak een juridische basis om direct in te grijpen. Pas bij verkoop of gebruik blijkt of een voertuig illegaal is. Die constructie zorgt ervoor dat handhaving verschuift naar een later moment, wanneer het product al bij consumenten staat.
Onzichtbare aantallen bij consumenten
Niemand weet precies hoeveel illegale fatbikes Nederlandse huishoudens bereiken. De douane houdt geen onderscheid bij naar vermogen of opvoerset. Ook cijfers over onderscheppingen bij directe leveringen ontbreken. Dat maakt het probleem lastig te kwantificeren. Als een product bij binnenkomst aan invoereisen voldoet, mag het door. De echte toets volgt pas later. Dan komen toezichthouders zoals ILT en NVWA in beeld, vaak nadat klachten binnenkomen.
Toezicht na verkoop blijft intensief
Na levering verschuift het toezicht naar online platforms. ILT en NVWA speuren het internet af naar advertenties die niet aan de regels voldoen. Platforms moeten advertenties verwijderen zodra autoriteiten dat melden.
Sinds februari 2024 is die plicht vastgelegd in de Europese Digital Services Act. Dat heeft effect. In het eerste kwartaal van 2025 verwijderde Marktplaats 1.150 advertenties na verzoeken van de ILT. Toch blijft onduidelijk hoeveel voertuigen daadwerkelijk van de straat zijn verdwenen.
Handel verplaatst zich naar sociale media
Handelaren spelen ondertussen een kat-en-muisspel. Verwijderde advertenties keren snel terug in aangepaste vorm. Steeds vaker verschuift de verkoop naar Snapchat, TikTok en besloten groepen. Daar is toezicht lastiger en zicht beperkt.
De overheid kan niet aangeven hoe groot deze parallelle markt is. Betrouwbare cijfers ontbreken, omdat transacties buiten bekende platforms plaatsvinden. Daardoor blijft de werkelijke omvang van het probleem grotendeels onbekend.
Europese druk op grote platforms
De Europese Commissie onderzoekt inmiddels hoe AliExpress omgaat met illegale producten. Het platform moest bindende toezeggingen doen over controle, ingrijpen en transparantie. Bij aanhoudende nalatigheid dreigen boetes tot zes procent van de wereldwijde omzet.
Ook in Nederland blijft waakzaamheid nodig. Af en toe bieden lokale winkels alsnog fatbikes met gashendel aan. De minister erkent dat dit nooit volledig te voorkomen is, maar gerichte handhaving helpt zichtbaar.
Nederlandse platforms scherper gevolgd
Met Marktplaats en Bol vinden structurele gesprekken plaats over productregels en toezicht. Volgens het kabinet werpt dat vruchten af. Het aantal openlijk aangeboden illegale fatbikes nam af door strengere moderatie. Tegelijk verschuift het probleem naar buitenlandse sites en gesloten kanalen. Wie bewust regels omzeilt, wijkt uit. Handhaving moet meebewegen, maar loopt vaak achter op het tempo van het internet.
Helmplicht jongeren staat los van fatbikes
Naast toezicht werkt het ministerie aan een helmplicht voor jongeren op e-bikes. Minister Tieman benadrukt dat dit losstaat van fatbikes. Aanleiding is de sterke stijging van hersenletsel bij 12- tot 18-jarigen tussen 2020 en 2024. Drie onafhankelijke onderzoeken tonen dat onderscheid naar fatbike niet uitvoerbaar is. Aparte regels zouden weinig effect hebben. De focus ligt daarom op bescherming en preventie.
Bewustwording en aansprakelijkheid centraal
De aanpak blijft drieledig: handhaving, marktoezicht en gedragsverandering. Met campagnes als “’t kan hard gaan” wil de overheid jongeren en ouders wijzen op risico’s, aansprakelijkheid en het gevaar van onverzekerd rijden.
Een opgevoerde fatbike kan gevolgen hebben voor elektrische fiets verzekering en schadeafhandeling. Ook onderzoekt het ministerie waarom opvoeren aantrekkelijk is en welke prikkels dat gedrag kunnen keren.
Wat verandert er op korte termijn
Nieuwe voorstellen rond gedrag en veiligheid worden in het voorjaar van 2026 verwacht. Tot die tijd blijft de realiteit scherp. Illegale fatbikes zijn eenvoudig online te bestellen, terwijl optreden vaak pas na levering volgt. Wie toch rijdt met een opgevoerd voertuig, riskeert forse boetes fatbike en aansprakelijkheid bij ongevallen. Goed informeren, regels checken en risico’s afwegen blijft daarom essentieel.
