Veel mensen zagen het meteen: auto’s die ineens weer vies zijn, ramen met vlekken en een dunne oranje waas op alles wat buiten stond. Het lijkt alsof iemand ’s nachts met een poederkwast door de straat is gegaan.
Toch gaat het niet alleen om irritatie of extra werk. Wie zonnepanelen op het dak heeft, vraagt zich al snel af of zo’n laagje Saharazand ook echt geld kan kosten in de vorm van minder opbrengst.
Wat er precies uit de lucht viel
Gisteren kwam in delen van Nederland Saharazand naar beneden. Vooral in het zuidwesten was het goed te zien: een oranje-bruine film op auto’s, tuinmeubels en dus ook op zonnepanelen. Het zand is zo fijn dat het zich makkelijk hecht.
Volgens meteorologen ontstaat dit wanneer er in Noord-Afrika stevige wind staat. Het zand is licht en wordt hoog de lucht in geblazen, waarna het met een zuidelijke stroming richting Europa kan trekken. Je merkt het soms al eerder aan een minder strakblauwe lucht.
Van woestijn naar dak: zo komt het hier terecht
Het bijzondere is dat het zand niet altijd als een zichtbare stofwolk naar beneden dwarrelt. Vaak komt het pas echt “aan” wanneer er regen valt. Regendruppels werken dan als een soort lift: ze nemen stofdeeltjes mee naar beneden.
Daarom zie je na zo’n bui die kenmerkende stippen en strepen. Op ruiten wordt het direct duidelijk, maar op een schuin dak met zonnepanelen valt het soms pas op als de zon erop staat en je die matte waas ziet.
Wat doet Saharazand met je rendement?
Het korte antwoord: minder dan veel mensen denken. Energie-expert Martien Visser legde eerder uit dat een dun laagje Saharazand op de panelen zelf meestal maar een kleine dip geeft. Denk aan een opbrengstverlies van grofweg 1 tot 2 procent.
Belangrijker is iets anders: niet alleen het zand op je panelen telt mee, maar ook het stof in de lucht. Als er veel Saharastof in de atmosfeer hangt, bereikt simpelweg minder zonlicht de grond. Dat tikt óók aan, maar bewolking heeft doorgaans een veel groter effect.
Waarom het soms toch flink kan schelen
De meeste keren is Saharazand vooral een cosmetisch probleem. Maar er zijn uitzonderingen. Een paar jaar geleden was er een periode waarin opvallend veel stof in de lucht zat, waardoor de zon op sommige plekken bijna wegviel achter een grauwe waas.
In zo’n situatie daalt de hoeveelheid zonnestraling merkbaar, en daarmee ook de opbrengst van zonnepanelen. Dat staat los van hoe schoon je panelen zijn: als de zonkracht lager is, valt er simpelweg minder “te oogsten”.
Wel of niet schoonmaken: dit is de valkuil
Als je nét je ramen hebt gedaan en je ziet het stof alweer zitten, is het verleidelijk om ook meteen het dak op te gaan. Toch is dat meestal geen goed idee. Visser waarschuwt dat schoonmaken vaak weinig oplevert.
Sterker nog: je kunt schade veroorzaken. Zonnepanelen hebben een speciale toplaag (folie/coating) die vuil helpt afstoten. Met verkeerd materiaal, te harde borstels of te veel druk kun je die laag beschadigen. Dan ben je verder van huis dan dat laagje zand ooit zou doen.
Wat je dan wél beter kunt doen
In de meeste gevallen is geduld de beste strategie. Een normale regenbui spoelt het zand vaak grotendeels weg. Zeker als de panelen schuin liggen, helpt water al snel om het stof mee naar beneden te nemen.
Wil je toch ingrijpen, doe dat alleen bij serieuze vervuiling. Denk aan veel vogelpoep of een dikke laag aanslag. Gebruik dan bij voorkeur lauw water en een zachte borstel, en vermijd agressieve schoonmaakmiddelen. Veilig werken blijft uiteraard het belangrijkst.
Wanneer Saharazand weer verdwijnt
Saharazand is geen dagelijks fenomeen. Het duikt meestal maar een paar keer per jaar op, vaak in de lente wanneer warme lucht uit het zuiden onze kant op wordt geblazen. Het hoort een beetje bij dat eerste “bijna-zomerse” gevoel.
De verwachting is meestal dat het snel opklaart zodra de wind draait. Krijgen we luchtstromingen uit het noordwesten of westen, dan komt er schonere oceaanlucht binnen en neemt de hoeveelheid stof in de lucht weer af.
Wat je vandaag al kunt checken
Wie nieuwsgierig is, kan in de monitoring-app van de omvormer vaak zien of de opbrengst afwijkt van vergelijkbare dagen. Let daarbij wel op temperatuur, bewolking en daglengte: panelen leveren in koel, zonnig weer vaak juist extra goed.
Zie je een kleine dip, dan is dat meestal verklaarbaar en tijdelijk. Een laagje Saharazand is vervelend om te zien, maar zelden een financiële ramp. Pas als je panelen echt langdurig vies blijven, wordt schoonmaak eventueel interessant.
Laat vooral weten: heb jij het Saharazand ook op je auto of zonnepanelen gezien, en ga je schoonmaken of wacht je op regen? Praat mee via onze sociale media.
Bron: rtl.nl
