Steeds meer mensen nemen dagelijks vitamine D, vaak zonder erbij stil te staan hoeveel zij precies binnenkrijgen. Gezondheidsexperts waarschuwen dat dit supplement niet altijd onschuldig is. Vitamine D speelt een belangrijke rol bij botten, tanden en spieren, maar kent duidelijke grenzen. Het idee dat extra vitamine D per definitie veilig is, blijkt hardnekkig. Juist dat misverstand kan leiden tot klachten die vaak niet direct worden herkend.
Vitamine D helpt het lichaam bij de opname van calcium, een mineraal dat essentieel is voor stevige botten. Zonder voldoende vitamine D kan calcium zijn werk niet goed doen. Bij kinderen kan dat leiden tot groeistoornissen en een verstoorde botontwikkeling. Volwassenen kunnen te maken krijgen met botpijn en spierzwakte. Deze klachten worden vaak veroorzaakt door osteomalacie, een aandoening die vaker voorkomt dan veel mensen denken.
Tekort komt vaker voor
Een vitamine D tekort ontstaat meestal geleidelijk en blijft lang onopgemerkt. Klachten ontwikkelen zich langzaam en worden niet altijd serieus genomen. Vermoeidheid en spierpijn worden vaak toegeschreven aan drukte of stress. Ook zwakke botten vallen niet meteen op. Juist daarom wordt een tekort regelmatig pas laat vastgesteld, terwijl de klachten al langere tijd aanwezig zijn.
Rol van zonlicht
Het menselijk lichaam maakt vitamine D aan onder invloed van zonlicht op de huid. In de zomer gebeurt dat meestal vanzelf. Tijdens de herfst en winter is de zonkracht in Nederland onvoldoende. Veel mensen komen bovendien minder buiten. Daardoor neemt de natuurlijke aanmaak van vitamine D sterk af, vooral bij ouderen en mensen met een binnenberoep.
Advies vanuit gezondheidsorganisaties
Gezondheidsorganisaties adviseren daarom extra vitamine D in de wintermaanden. Dit advies is bedoeld om een vitamine D tekort te voorkomen. Het gaat nadrukkelijk om een beperkte en veilige hoeveelheid. Hoge doseringen bieden geen extra bescherming. Integendeel, een te hoge inname kan juist leiden tot lichamelijke klachten die moeilijk te verklaren zijn.
Balans blijft cruciaal
Vitamine D is belangrijk, maar het lichaam heeft slechts een bepaalde hoeveelheid nodig. Meer innemen dan aanbevolen levert geen gezondheidswinst op. Het overschrijden van de veilige grens kan het lichaam uit balans brengen. Klachten ontstaan vaak sluipend en worden niet direct gekoppeld aan supplementen. Daardoor blijft de oorzaak soms lange tijd onduidelijk.
Richtlijnen voor dagelijks gebruik
Voor volwassenen die weinig zonlicht krijgen, geldt een duidelijke richtlijn. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid bedraagt 10 microgram vitamine D. Deze dosering is voldoende voor de meeste mensen. Tijdens de lente en zomer is extra aanvulling vaak overbodig. Zonlicht en een normaal voedingspatroon leveren dan meestal genoeg vitamine D.
Seizoenen en supplementgebruik
Tussen eind maart en eind september maakt het lichaam doorgaans voldoende vitamine D aan. Toch blijven veel mensen ook in deze periode supplementen gebruiken. Dat gebeurt vaak uit gewoonte of voorzorg. Het risico bestaat dat de inname hoger wordt dan nodig. Zeker wanneer iemand meerdere supplementen combineert.
Onzichtbare opstapeling
Vitamine D zit niet alleen in losse supplementen, maar ook in multivitamines. Wie meerdere producten gebruikt, kan ongemerkt te veel binnenkrijgen. Deze opstapeling valt niet altijd op. Etiketten worden vaak niet nauwkeurig gelezen. Daardoor kan de totale dagelijkse dosis de veilige grens overschrijden zonder dat iemand het beseft.
Vitamine D uit voeding
Vitamine D komt van nature voor in verschillende voedingsmiddelen. Vette vis zoals zalm, makreel en haring bevat relatief veel vitamine D. Ook levertraan staat bekend als rijke bron. Deze producten worden vaak aangeraden bij een vastgesteld tekort. Toch eten veel mensen ze onvoldoende of slechts sporadisch.
Verrijkte producten als aanvulling
Daarnaast wordt vitamine D toegevoegd aan bepaalde voedingsmiddelen. Denk aan melk, plantaardige dranken en sommige vruchtensappen. Deze verrijkte producten dragen bij aan de dagelijkse inname. Voor veel mensen is voeding alleen echter niet genoeg. Daarom kiezen zij alsnog voor supplementen, vaak zonder professioneel advies.
Waarschuwing voor verborgen klachten
Een biomedisch wetenschapper waarschuwt dat klachten door een teveel aan vitamine D vaak verkeerd worden geïnterpreteerd. Symptomen lijken sterk op algemene winterklachten. Mensen denken aan een virus of verminderde weerstand. Toch kan de oorzaak liggen bij een te hoge vitamine D-inname. Vooral langdurig gebruik speelt daarbij een rol.
Lichamelijke signalen serieus nemen
Klachten zoals aanhoudende dorst, frequent plassen en misselijkheid komen regelmatig voor bij een overschot. Ook buikpijn, verstopping en hoofdpijn worden gemeld. Sommige mensen ervaren concentratieproblemen of een constant zwaar gevoel in het hoofd. Spierpijn, krampen en onverklaarbare vermoeidheid kunnen eveneens optreden. Niet iedereen herkent deze signalen direct.
Verkeerde conclusies liggen op de loer
Veel mensen zoeken de oorzaak van hun klachten elders. Stress, slecht slapen of een drukke periode worden vaak genoemd. Supplementen worden zelden als eerste verdacht. Daardoor blijft een te hoge inname soms maanden bestaan. Pas na aanpassing van het gebruik verdwijnen de klachten geleidelijk.
Gevolgen van langdurig overgebruik
Volgens apothekers kan langdurig overmatig gebruik leiden tot hypercalciëmie. Hierbij stijgt het calciumgehalte in het bloed tot ongezonde waarden. Dit ontstaat meestal door hoge doses vitamine D over langere tijd. Het lichaam raakt hierdoor ernstig ontregeld. De gevolgen kunnen ingrijpend zijn voor de algehele gezondheid.
Risico’s voor hart en nieren
Hypercalciëmie kan problemen veroorzaken aan het hart en de bloedvaten. Ook de nieren lopen risico op blijvende schade. Paradoxaal genoeg kunnen botten juist verzwakken door langdurige overbelasting. Vitamine D is vetoplosbaar en wordt opgeslagen in het lichaam. Daardoor verdwijnt een overschot niet vanzelf, anders dan bij wateroplosbare vitamines.
Belang van juiste inname
Vitamine D wordt beter opgenomen wanneer het samen met vet wordt ingenomen. Een maaltijd met yoghurt, noten of avocado bevordert de opname. Toch blijft de dosering het belangrijkst. Meer innemen dan nodig vergroot het risico op bijwerkingen. Een bewuste omgang met supplementen is daarom essentieel binnen de gezondheidszorg.
Overleg voorkomt problemen
Deskundigen adviseren om nooit meer te nemen dan wordt aanbevolen zonder overleg. Bij twijfel is contact met een arts verstandig. Dat geldt zeker bij medicijngebruik of combinatie van meerdere supplementen. Zo blijft vitamine D een waardevolle ondersteuning. Verantwoord gebruik voorkomt dat een goedbedoeld supplement onnodige gezondheidsrisico’s veroorzaakt.
