Het is een handeling die bijna vanzelf gaat: tv aan, afstandsbediening pakken en zonder nadenken op zo’n opvallende streamingknop drukken. Binnen een paar tellen zit je in een app, zonder zoeken, zonder menu’s, zonder gedoe.
En precies daar wringt het bij de NPO. Op de ‘gewone’ televisie is de publieke omroep al jaren niet weg te denken, maar online is het spel anders. Wie niet bovenaan staat, wordt sneller overgeslagen.
Een klein knopje met een groot doel
Jet de Ranitz, sinds kort bestuursvoorzitter van de NPO, wil daarom iets dat simpel klinkt maar veel impact kan hebben: een vaste NPO Start-knop op afstandsbedieningen. Net zo herkenbaar en direct als die van Netflix.
Het idee is vooral praktisch. Niet iedereen struikelt door appstores en instellingen heen. De Ranitz ziet ‘vindbaarheid’ als de grote drempel: als je NPO Start pas na drie menu’s ziet, haken mensen eerder af.
Waarom Netflix wél vooraan staat
Die prominente knoppen op afstandsbedieningen zijn zelden toeval. Streamers betalen tv-fabrikanten om daar te staan. Het is reclame, maar dan ingebouwd in de hardware: de snelste route naar hun dienst, letterlijk onder je duim.
Voor de NPO ligt dat gevoeliger. Publiek geld gebruiken om je in te kopen op afstandsbedieningen voelt al snel ongemakkelijk, zeker nu de publieke omroep onder een vergrootglas ligt en bezuinigingen steeds vaker het gesprek domineren.
Van ‘must carry’ op tv naar ‘must findable’ online
De Ranitz grijpt terug op een principe dat al bestaat. NPO 1, 2 en 3 hebben op de kabel een ‘must carry’-status: providers moeten de zenders doorgeven, omdat ze gezien worden als basisvoorziening voor iedereen.
Maar kijkgedrag verschuift. Steeds minder mensen zappen langs zenders en steeds meer mensen klikken via apps. Dan wordt de vraag logisch: als publieke content een basisvoorziening is, hoort die digitaal ook niet gewoon makkelijk bereikbaar te zijn?
De overheid als sleutel in dit plan
In gesprekken met media liet De Ranitz weten dat zo’n knop niet vanzelf op afstandsbedieningen verschijnt. Fabrikanten verplichten is namelijk niet iets wat de NPO zelf kan regelen. Daarvoor is politieke actie nodig.
En dus komt Den Haag in beeld, met onder meer minister Rob Jetten als naam die rondzingt in het debat. Alleen: politieke ruimte is niet oneindig. Tegelijkertijd praten partijen ook over bezuinigingen en het beperken van de NPO.
Wat kijkers eraan kunnen hebben
Voor veel kijkers zou het vooral gemak zijn. Eén druk op de knop en je komt direct bij programma’s, nieuws en series. Zeker voor mensen die minder digitaal vaardig zijn, scheelt dat gedoe met zoeken en installeren.
Daarnaast raakt het aan iets groters: publieke media zijn er voor iedereen. Als commerciële apps de beste plekken bezetten, kan publieke content langzaam naar de achtergrond verdwijnen. Een vaste knop zou dat kunnen tegengaan.
Maar wat betekent dit voor de markt?
Een verplichting roept óók vragen op. Als de NPO een vaste plek krijgt, wie komt daarna? Commerciële zenders, regionale omroepen, educatieve diensten, misschien zelfs buitenlandse publieke omroepen? Knoppenruimte is beperkt, en discussies zijn voorspelbaar.
Daarbovenop kan het juridisch ingewikkeld worden. Afstandsbedieningen en smart-tv’s worden internationaal gemaakt en verkocht. Nationale regels kunnen botsen met Europese afspraken of met hoe fabrikanten hun systemen en deals hebben ingericht.
De bijwerking: iedereen op NPO Start lift mee
Er zit nog een gevoelig randje aan het plan. Als NPO Start makkelijker gevonden wordt, profiteert het hele aanbod mee. Dus niet alleen populaire programma’s en nieuws, maar ook omroepen waar maatschappelijk veel discussie over is.
Neem ON!. Zolang een omroep deel uitmaakt van het publieke bestel, zit die ook in het pakket. De Ranitz benadrukt dat het aan de politiek is om over toelating en positie te oordelen, en dat de NPO binnen dat kader werkt.
De kern van het debat: toegang of voorkeursbehandeling?
Voorstanders vinden het logisch: iedereen betaalt mee aan publieke media, dus de toegang moet simpel en eerlijk zijn. Als de kijker verhuist van zenderlijst naar app-scherm, moet de NPO niet verdwijnen achter commerciële snelkoppelingen.
Tegenstanders zien het als marktverstoring. Zij zeggen: wie NPO Start wil, installeert het wel of zet het als favoriet. Fabrikanten verplichten voelt als voorkeursbehandeling, en het opent een deur naar nieuwe eisen voor meer partijen.
Wat nu: ambitie, lobby en realiteit
Voorlopig is het vooral een wens met een duidelijke boodschap. Een knop lijkt een detail, maar raakt aan wetgeving, Europese regels, geldstromen en de grotere vraag: hoeveel invloed mag de overheid hebben op digitale zichtbaarheid?
Ondertussen blijft de praktijk simpel: Netflix staat vaak vooraan, de NPO zit geregeld verstopt achter menu’s. Denk jij dat een verplichte NPO Start-knop een goed idee is, of gaat dit te ver? Praat mee via onze social media.
Bron: nieuwsforum.nl
