Het vooruitzicht om de werkende jaren eerder achter zich te laten en meer te kunnen genieten van vrije tijd, reizen of hobby’s spreekt veel mensen aan. De gedachte aan een langer pensioen zonder de dagelijkse verplichtingen lijkt aantrekkelijk.
Toch schuilen er achter deze wens een aantal belangrijke financiële consequenties die niet altijd direct zichtbaar zijn.
Wie overweegt om voor de officiële pensioenleeftijd te stoppen met werken, krijgt te maken met een aantal onverwachte uitdagingen. Vooral op het gebied van inkomen en belasting kunnen de gevolgen groter zijn dan men in eerste instantie verwacht.
Het is daarom verstandig om deze aspecten grondig te onderzoeken voordat definitieve keuzes worden gemaakt.
Het Nederlandse pensioenstelsel: twee pijlers
In Nederland bestaat het pensioen uit twee hoofdonderdelen. Ten eerste is er de Algemene Ouderdomswet (AOW), het basispensioen dat vanaf de wettelijke AOW-leeftijd wordt uitgekeerd en voor iedereen gelijk is. Daarnaast is er het aanvullend pensioen, dat wordt opgebouwd via de werkgever gedurende het werkende leven.
Het is niet mogelijk om de AOW-uitkering eerder te ontvangen dan de vastgestelde leeftijd. Wie besluit om eerder te stoppen met werken, ontvangt deze uitkering pas op het officiële moment. Dat betekent dat er een periode ontstaat waarin men zelf het inkomensgat moet overbruggen.
Gedurende deze tijd is men volledig afhankelijk van andere inkomsten, zoals het aanvullend pensioen of privévermogen.
Het effect op het pensioenbedrag
Deskundigen en financiële adviseurs wijzen erop dat het pensioenbedrag aanzienlijk lager uitvalt bij vervroegd stoppen met werken. Gemiddeld wordt uitgegaan van een daling van 6 tot 8 procent per jaar dat iemand eerder met pensioen gaat.
In veel gevallen wordt gerekend met een afname van ongeveer 7 procent per jaar. Het exacte percentage hangt af van het betreffende pensioenfonds en de persoonlijke situatie.
LEES OOK:Ernstig ongeval op kermis: slachtoffer zwaargewond
Een rekenvoorbeeld maakt dit inzichtelijk: stel dat iemand op AOW-leeftijd een bruto pensioen van €2.400 per maand zou ontvangen. Als deze persoon ervoor kiest om drie jaar eerder te stoppen, kan het maandelijkse pensioen met enkele honderden euro’s dalen.
Het exacte bedrag verschilt per geval, maar het verlies is doorgaans aanzienlijk.
De daling van het pensioenbedrag kent twee belangrijke oorzaken. Allereerst wordt vanaf het moment van stoppen geen aanvullend pensioen meer opgebouwd, waardoor de totale pensioenpot kleiner is. Daarnaast moet het opgebouwde pensioen over een langere periode worden uitgekeerd, omdat het eerder ingaat maar het verwachte levenseinde onveranderd blijft.
Hierdoor wordt het pensioen als het ware uitgesmeerd en daalt het maandbedrag.
Hogere belastingdruk vóór de AOW-leeftijd
Een minder bekend, maar cruciaal aspect is de belasting die betaald moet worden voordat men de AOW-leeftijd bereikt. In het jaar 2026 bijvoorbeeld geldt voor mensen die nog geen AOW ontvangen een belastingtarief van 35,75% in de eerste schijf over het inkomen tot maximaal €38.883 per jaar.
Zodra de AOW-leeftijd wordt bereikt, daalt dit tarief naar 17,85% over hetzelfde inkomensdeel.
Dit grote verschil ontstaat doordat mensen met de AOW-leeftijd geen premies voor de AOW meer hoeven te betalen. Hierdoor houden gepensioneerden netto meer over, ook als het brutopensioen gelijk blijft. Er zijn echter nog andere factoren die het netto-inkomen kunnen beïnvloeden, zoals het recht op heffingskortingen of de aanwezigheid van andere inkomstenbronnen.
Het is daarom belangrijk om de persoonlijke situatie goed in kaart te brengen voordat er keuzes worden gemaakt.
Alternatieven voor volledig stoppen met werken
Niet iedereen besluit om abrupt te stoppen met werken. Voor wie het financiële gat te groot vindt of graag actief blijft, kan deeltijdpensioen een interessante optie zijn. Hierbij wordt het aantal gewerkte uren verminderd en wordt tegelijkertijd een deel van het pensioen alvast opgenomen.
Veel pensioenregelingen bieden deze mogelijkheid, zodat de overgang naar volledig pensioen geleidelijker verloopt.
Ook kan eigen vermogen een rol spelen bij het overbruggen van de periode tot de AOW-leeftijd. Wie voldoende spaargeld heeft, kan ervoor kiezen om de eerste jaren (deels) uit eigen middelen te financieren. Dit helpt het inkomensgat te dichten, maar vraagt om zorgvuldige afwegingen met het oog op de lange termijn.
Speciale regelingen en constructies
Voor sommige werknemers bestaat er een extra mogelijkheid om eerder te stoppen met werken. Via de Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) kan de werkgever, onder bepaalde voorwaarden, een uitkering verstrekken aan werknemers die maximaal drie jaar voor de AOW-leeftijd stoppen.
LEES OOK:Miljoenenjacht-prijs nooit naar een flat: Linda de Mol legt uit hoe dat zit
Niet iedereen komt voor deze regeling in aanmerking en er zijn specifieke voorwaarden en beperkingen van toepassing.
Pensioenfondsen bieden daarnaast verschillende opties. Zo is het soms mogelijk om tijdelijk een hogere pensioenuitkering te ontvangen die later weer lager wordt, of juist omgekeerd. Een andere mogelijkheid is om een gedeelte van het opgebouwde pensioen ineens op te nemen.
Dit zorgt direct voor extra bestedingsruimte, maar het resterende maandbedrag wordt daardoor wel structureel lager.
Onomkeerbare keuzes en partnerpensioen
Het is belangrijk te realiseren dat de keuzes rondom vervroegd pensioen vaak onomkeerbaar zijn. Een eenmaal gekozen constructie ligt voor de rest van het pensioen vast en kan meestal niet meer worden teruggedraaid.
Daarnaast kunnen de gemaakte keuzes gevolgen hebben voor het partnerpensioen, de uitkering die na overlijden van de pensioengerechtigde aan de partner wordt verstrekt.
Pensioenuitvoerders hanteren verschillende regels en mogelijkheden. Dit maakt het essentieel om zich goed te verdiepen in de eigen situatie. Bovendien staat het Nederlandse pensioenstelsel voor een grote verandering: uiterlijk op 1 januari 2028 moet het nieuwe stelsel zijn ingevoerd.
Hierdoor kunnen de keuzemogelijkheden veranderen, wat het belang van goed advies alleen maar vergroot.
De financiële impact blijft, ook in het nieuwe stelsel
Hoewel de pensioenwereld de komende jaren ingrijpend verandert, blijft het gegeven overeind dat eerder met pensioen gaan financieel nadelig uitpakt. Pensioenfondsen stappen gefaseerd over op het nieuwe stelsel, maar het principe blijft dat wie eerder stopt met werken, een lager pensioen ontvangt en tot de AOW-leeftijd meer belasting betaalt.
Voor iedereen die overweegt om eerder met pensioen te gaan, is het daarom verstandig om zich uitvoerig te laten informeren over de eigen mogelijkheden en de gevolgen voor het maandelijkse inkomen. Een goed doordachte keuze helpt onaangename verrassingen te voorkomen wanneer het pensioen daadwerkelijk ingaat.
