Het begint vaak met een onverwacht telefoontje, terwijl het dagelijkse leven gewoon doorgaat. Geen bezoek aan de bank of verdachte e-mails, maar juist een ogenschijnlijk onschuldig gesprek dat mensen in de val lokt.
Steeds meer Nederlanders krijgen plotseling te maken met een stem aan de andere kant van de lijn die beweert dat hun bankrekening gevaar loopt.
Wat deze nieuwe truc zo verraderlijk maakt, is dat het niet alleen oudere mensen treft. Ook jongvolwassenen, die doorgaans bekend zijn met digitale gevaren, blijken kwetsbaar. De fraudeurs maken bovendien gebruik van slimme technologieën en creëren telkens nieuwe scenario’s, waardoor elk telefoontje weer anders klinkt en slachtoffers zich nauwelijks beseffen dat ze worden misleid.
Oplichting via de telefoon
De politie waarschuwt voor een recent opgekomen en uitgekiende vorm van bankfraude. In de afgelopen drie weken zijn zeker 170 mensen slachtoffer geworden van deze oplichtingstruc, waarbij gezamenlijk ongeveer 380.000 euro werd buitgemaakt. Opvallend hierbij is dat de slachtoffers hun bankpas niet hoeven af te geven en toch aanzienlijke bedragen kwijtraken.
De methode begint doorgaans met een automatisch ingesproken telefoontje. In het bericht wordt gemeld dat er verdachte transacties zijn ontdekt op de bankrekening van de ontvanger. De boodschap luidt dat, wanneer deze betalingen niet herkend worden, men op de toets ‘1’ moet drukken.
Zodra dat gebeurt, volgt een kort wachtmuziekje, waarna een persoon zich voordoet als een medewerker van de bank.
Bankpas tegen de telefoon houden
De zogenaamde bankmedewerker aan de lijn zegt dat de bankpas onmiddellijk geblokkeerd moet worden om te voorkomen dat criminelen toegang krijgen tot het geld van de rekeninghouder. De beller geeft instructies om een speciale applicatie te downloaden en vervolgens de bankpas tegen de mobiele telefoon te houden.
Volgens het verhaal is dit noodzakelijk om de pas te blokkeren en het geld veilig te stellen. In werkelijkheid is dit het moment waarop de fraude plaatsvindt.
Wat daadwerkelijk gebeurt, is dat de app de gegevens van de chip in de bankpas uitleest. Dit gebeurt via dezelfde technologie die wordt gebruikt voor contactloos betalen. De uitgelezen gegevens worden direct doorgestuurd naar een andere betrokkene van de oplichtersbende.
Terwijl het slachtoffer denkt bezig te zijn met het beveiligen van de rekening, staat op een andere locatie een handlanger klaar bij een geldautomaat om met deze gegevens geld op te nemen of betalingen te doen.
Het bijzondere aan deze methode is dat het slachtoffer de bankpas gewoon zelf houdt. Toch kunnen de criminelen geld van de rekening halen doordat bij bepaalde contactloze transacties of opnames soms geen pincode noodzakelijk is.
Dit hangt af van de ingestelde limieten van de rekening. Volgens een woordvoerder van de politie Rotterdam maakten de daders op deze wijze in korte tijd grote bedragen buit.
Criminelen gebruiken kunstmatige intelligentie
Om hun telefoontjes geloofwaardiger te laten klinken, maken de fraudeurs gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Met deze technologie zijn tientallen verschillende geluidsopnames gemaakt. De stemmen, namen van banken en verhalen werden voortdurend aangepast, waardoor slachtoffers telkens een andere versie van het verhaal hoorden.
Dit zorgde ervoor dat de gesprekken authentiek en overtuigend overkwamen, en dat mensen werkelijk het idee kregen dat ze hun eigen bank aan de lijn hadden.
Niet alleen ouderen slachtoffer
Hoewel bij bankfraude vaak wordt gedacht aan oudere slachtoffers, blijkt deze nieuwe oplichtingstruc juist ook jongeren te treffen. Onder de slachtoffers bevinden zich tientallen mensen in de leeftijd van twintig tot en met dertig jaar.
Zij werden, net als de oudere slachtoffers, misleid door het slimme en gevarieerde verhaal van de oplichters. De getroffen personen wonen verspreid door heel Nederland.
Het totale geldbedrag dat binnen drie weken op deze manier werd buitgemaakt, bedraagt ongeveer 380.000 euro. De omvang en snelheid waarmee de criminelen te werk gingen, baart de politie grote zorgen.
Politieonderzoek en aanhoudingen
Halverwege september werd de politie op deze nieuwe fraudemethode geattendeerd, nadat verschillende banken alarm sloegen over verdachte transacties. Rechercheurs startten direct een onderzoek en slaagden er binnen enkele dagen in het digitale netwerk achter de fraude te traceren.
Op 6 oktober hielden agenten twee verdachten aan: een 23-jarige man uit Vaassen en een 25-jarige man uit Ede.
De jongste verdachte zou verantwoordelijk zijn voor de technische uitvoering van de fraude en het aansturen van andere betrokkenen. De man uit Ede wordt ervan verdacht een sleutelrol te hebben gespeeld in de organisatie van de oplichtingspraktijken.
Tijdens het onderzoek nam de politie verschillende servers offline en werden telefoons en laptops in beslag genomen. De rechter bepaalde dat beide verdachten voorlopig nog negentig dagen in voorlopige hechtenis blijven.
Waarschuwing van de politie
De politie wil met klem voorkomen dat er nog meer slachtoffers vallen door deze geraffineerde truc. Zo wordt benadrukt dat een echte bank nooit zal vragen om een app te downloaden of om de bankpas tegen de telefoon te houden om een pas te blokkeren. Wie een dergelijk verzoek krijgt, moet direct argwaan hebben.
De politie adviseert om onmiddellijk het gesprek te beëindigen als er twijfel bestaat over de echtheid van het telefoontje. Vervolgens kan men zelf via het officiële nummer contact opnemen met de bank.
Mocht iemand desondanks toch een verdachte app hebben gebruikt of persoonlijke bankgegevens hebben gedeeld, dan wordt geadviseerd om direct contact op te nemen met de bank om verdere schade te voorkomen.
Uit deze zaak blijkt dat oplichters tegenwoordig in staat zijn om geld van bankrekeningen te halen zonder dat zij de bankpas van het slachtoffer fysiek in handen hebben. De politie blijft waakzaam en roept iedereen op alert te zijn en verdachte situaties altijd te melden.
