Osteoporose, beter bekend als botontkalking, treft een aanzienlijk deel van de bevolking. Ongeveer één op de drie vrouwen en één op de vijf mannen boven de vijftig jaar krijgt ermee te maken. De aandoening zorgt voor een verhoogd risico op botbreuken en ingezakte wervels. Maar wat veroorzaakt osteoporose precies en hoe kun je het risico beperken? In dit artikel ontdek je de belangrijkste oorzaken en preventieve maatregelen.
Wat is osteoporose?
Bij osteoporose breekt je lichaam meer bot af dan het aanmaakt, waardoor de botten broos en fragiel worden. De aandoening beperkt zich niet alleen tot een lagere botdichtheid, maar tast ook de botstructuur aan. Hierdoor wordt de kans op breuken groter. Vaak wordt osteoporose pas vastgesteld na een botbreuk, omdat de verzwakte botten anders onopgemerkt blijven.
Twee typen osteoporose: primair en secundair
Osteoporose kent twee hoofdvormen: primaire en secundaire osteoporose. Primaire osteoporose ontstaat meestal door ouderdom of hormonale veranderingen, zoals de menopauze. Ongeveer 95 procent van de patiënten heeft deze vorm van osteoporose, waarbij vrouwen het meest kwetsbaar zijn. Secundaire osteoporose is daarentegen het gevolg van een onderliggende ziekte, medicatiegebruik of andere externe factoren.
Veel mensen met osteoporose hebben de primaire variant. Hoewel botten van nature verzwakken naarmate je ouder wordt, verloopt dit proces bij mensen met osteoporose sneller en intenser. Hierdoor worden botbreuken en andere complicaties een groter probleem.
Oorzaken van primaire osteoporose
Bij vrouwen speelt de menopauze een belangrijke rol in de ontwikkeling van osteoporose. De afname van het hormoon oestrogeen leidt tot snellere botafbraak, wat resulteert in een afname van de botmassa. Ook ouderdom vergroot het risico op osteoporose, aangezien botten na verloop van tijd minder sterk worden.
Naast natuurlijke veroudering en hormonale veranderingen kunnen bepaalde leefstijlfactoren het risico verhogen. Roken, overmatig alcoholgebruik en een tekort aan essentiële voedingsstoffen zoals calcium en vitamine D kunnen de botgezondheid negatief beïnvloeden. Regelmatige lichaamsbeweging helpt juist om botten sterk te houden en het risico op osteoporose te verminderen.
Oorzaken van secundaire osteoporose
Secundaire osteoporose ontstaat vaak als gevolg van een onderliggende medische aandoening of medicijngebruik. Chronische ziekten zoals reuma, nierziekten, een overactieve schildklier en diabetes kunnen leiden tot een verzwakte botstructuur. Ook darmaandoeningen zoals de ziekte van Crohn en coeliakie, die een tekort aan vitaminen en mineralen veroorzaken, kunnen bijdragen aan botontkalking.
Daarnaast spelen bepaalde medicijnen een rol. Een bekend voorbeeld is prednison, een corticosteroïde die wordt voorgeschreven bij ontstekingsziekten zoals astma en reuma. Ook bloedverdunners en sommige anti-epileptica kunnen het risico op osteoporose verhogen. Het is daarom belangrijk om met een arts te overleggen als je langdurig medicatie gebruikt die mogelijk invloed heeft op de botgezondheid.
Hoe kun je osteoporose voorkomen?
Hoewel osteoporose niet altijd te voorkomen is, kun je bepaalde maatregelen nemen om je botten zo sterk mogelijk te houden. Een gezonde leefstijl speelt hierin een cruciale rol. Voldoende beweging, zoals wandelen, krachttraining en andere gewichtdragende oefeningen, helpt bij het behoud van stevige botten.
Voeding is ook een belangrijke factor. Calciumrijke producten zoals groene bladgroenten, broccoli, noten en zuivel dragen bij aan sterke botten. Daarnaast zijn vitamine D en K essentieel voor een gezonde botstructuur. Zonlicht is een natuurlijke bron van vitamine D, maar ook voedingsmiddelen zoals vette vis en eieren kunnen helpen om voldoende binnen te krijgen.
Verder is het verstandig om risicofactoren zoals roken, overmatig alcoholgebruik en een ongezond dieet te vermijden. Als je medicatie gebruikt die osteoporose kan veroorzaken, is het aan te raden om dit met je huisarts te bespreken. Op die manier kun je preventieve maatregelen nemen en de gezondheid van je botten zo goed mogelijk behouden.
