In het leven van vrouwen vinden tal van hormonale veranderingen plaats, waarvan de overgang naar de menopauze tot de meest ingrijpende behoort. Deze overgang gebeurt echter niet plotseling; het is eerder een geleidelijk proces waarin het lichaam subtiele en soms minder duidelijke signalen afgeeft.
Het tijdig herkennen van deze signalen kan bijdragen aan een betere voorbereiding op deze nieuwe levensfase.
Wat houdt de perimenopauze precies in?
De perimenopauze vormt de overgangsperiode die voorafgaat aan de menopauze, het moment waarop de menstruatie definitief stopt. In deze fase raken de niveaus van de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron uit balans, wat leidt tot een breed scala aan lichamelijke en psychische klachten. De intensiteit en aard van deze symptomen verschilt sterk per vrouw.
Het begin van de perimenopauze verloopt meestal ongemerkt. Vrouwen realiseren zich vaak niet direct dat ze zich in deze fase bevinden, omdat de klachten zich langzaam ontwikkelen en gemakkelijk kunnen worden toegeschreven aan andere factoren zoals stress of een druk leven.
Pas wanneer de symptomen aanhouden of ernstiger worden, ontstaat het besef dat er meer speelt dan een tijdelijke hormonale schommeling.
Op welke leeftijd begint de perimenopauze doorgaans?
Er bestaat geen vaste leeftijd waarop de perimenopauze begint; gemiddeld start deze fase tussen het veertigste en vijftigste levensjaar. Toch zijn er vrouwen die de eerste veranderingen al rond hun 35e ervaren, terwijl anderen pas na hun 50e met perimenopauzale klachten te maken krijgen.
Invloeden zoals erfelijkheid, leefstijl en medische voorgeschiedenis dragen bij aan het moment van aanvang.
De duur van de perimenopauze varieert eveneens sterk. Voor sommige vrouwen duurt deze periode enkele maanden, terwijl anderen er jarenlang mee te maken hebben. Gedurende deze tijd treden hormonale schommelingen op, die uiteindelijk uitmonden in de menopauze.
Pas wanneer een vrouw gedurende twaalf maanden niet meer menstrueert, is officieel sprake van de menopauze.
LEES OOK:Vreselijk drama op kleuterschool: Jongetje (3) overleden
De eerste signalen en symptomen
Het eerste herkenbare teken van de perimenopauze is vaak een verandering in het menstruatiepatroon. De cyclus wordt onregelmatiger, waarbij menstruaties korter of langer kunnen duren, heviger of juist lichter kunnen zijn, en de tussenpozen kunnen variëren.
Deze veranderingen komen voort uit het afnemen van de eicelvoorraad en de onregelmatige werking van de eierstokken.
Naast deze veranderingen in de cyclus, komen er tal van andere klachten voor. Opvliegers behoren tot de bekendste symptomen: een plotseling warmtegevoel, met name in het gezicht en de borst, vaak gepaard gaand met zweten. Nachtelijk zweten is eveneens veelvoorkomend en kan het slaappatroon flink verstoren.
Vaginale droogheid is een klacht die veel vrouwen in deze periode ervaren. Dit kan het vrijen pijnlijker maken en het risico op vaginale infecties verhogen. Tevens kan het libido verminderen; de hormonale veranderingen hebben niet zelden een negatieve invloed op de zin in seks en het seksueel genot.
Ook de mentale gezondheid kan onder druk komen te staan. Veel vrouwen melden gevoelens van depressie, angst, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen. Sommige ervaren een zogenaamde ‘brain fog’, waarbij het geheugen en het concentratievermogen tijdelijk minder scherp zijn. Deze klachten kunnen bijdragen aan een verminderd zelfvertrouwen.
Een andere veel voorkomende verandering is een tragere stofwisseling, wat regelmatig leidt tot gewichtstoename, vooral rond de buik. Ondanks een gezond voedingspatroon en voldoende beweging kan het lastig zijn om dit extra gewicht kwijt te raken.
Hoe lang duurt de perimenopauze?
De duur van deze overgangsfase verschilt aanzienlijk. Gemiddeld duurt de perimenopauze tussen de drie en tien jaar, maar er zijn vrouwen bij wie dit proces langer of juist korter duurt. Binnen deze periode kunnen de klachten in ernst fluctueren.
Sommige vrouwen hebben slechts milde symptomen, terwijl anderen langere tijd met heftige klachten kampen.
De ernst en duur van de klachten worden beïnvloed door factoren zoals erfelijke aanleg, leefstijl, medische achtergrond en eventueel medicijngebruik. Hierdoor is het lastig om te voorspellen hoe zwaar iemand de perimenopauze zal ervaren en wanneer de overgang naar de menopauze voltooid is.
Diagnose: hoe wordt de perimenopauze vastgesteld?
Het vaststellen van de perimenopauze gebeurt doorgaans op basis van de klachten die een vrouw ervaart. Een bloedtest kan worden ingezet om het gehalte aan bepaalde hormonen, zoals FSH (follikelstimulerend hormoon), te meten. Toch is bloedonderzoek vaak niet doorslaggevend, omdat de hormonale schommelingen per dag kunnen verschillen en zo een onvolledig beeld geven.
Zelftesten, die bij de apotheek of online verkrijgbaar zijn, meten meestal de FSH-waarde in de urine. Ook deze testen bieden slechts een momentopname en zijn daardoor niet altijd betrouwbaar. Om deze reden baseren huisartsen en specialisten hun diagnose voornamelijk op een combinatie van medische voorgeschiedenis, symptomen en eventueel aanvullend onderzoek.
Behandelopties bij perimenopauzale klachten
De behandeling van klachten in de perimenopauze is maatwerk en hangt af van de ernst en aard van de symptomen. Wanneer de klachten mild zijn, is een medische behandeling vaak niet noodzakelijk. Aanpassingen in de levensstijl, zoals gezond eten, voldoende bewegen, stress beperken en het vermijden van roken en overmatig alcoholgebruik, kunnen dan volstaan.
LEES OOK:Schokkend: man (84) rijdt eigen vrouw dood tijdens het inparkeren
Bij ernstigere of langdurige klachten zijn er verschillende behandelmogelijkheden. Voor vrouwen die last hebben van stemmingswisselingen of depressieve gevoelens, kunnen antidepressiva uitkomst bieden. De anticonceptiepil wordt soms voorgeschreven om de hormoonspiegels te stabiliseren, wat opvliegers en andere klachten kan verminderen.
Vrouwen die hinder ondervinden van vaginale droogheid kunnen baat hebben bij vaginale crèmes of gels, die plaatselijk verlichting bieden en het vrijen minder pijnlijk maken. Hormonale substitutietherapie (HST) behoort ook tot de behandelopties. Hierbij worden kunstmatige hormonen toegediend die gelijk zijn aan de lichaamseigen stoffen, ter aanvulling van de ontbrekende hormonen.
De keuze voor HST gebeurt altijd in overleg met een arts, waarbij rekening wordt gehouden met de persoonlijke medische voorgeschiedenis en eventuele risico’s.
Het belang van tijdig herkennen en bespreken
De perimenopauze verloopt voor elke vrouw anders. Het tijdig herkennen van signalen en het bespreken van klachten met een zorgverlener is van groot belang om de kwaliteit van leven tijdens deze overgangsfase te verbeteren.
Door bewust om te gaan met de veranderingen in het lichaam en tijdig hulp te zoeken, kan deze periode beter worden doorstaan.
