Voor ruim anderhalf miljoen Nederlanders met een pensioenverzekering dreigt een flinke financiële tegenslag. Zij moeten vóór 1 januari 2028 overstappen op het nieuwe pensioenstelsel. Als dat niet op tijd gebeurt, kunnen de gevolgen groot zijn. De meeste werknemers bouwen pensioen op via een pensioenfonds, maar bijna één op de vijf doet dat via een verzekeraar. Vooral bij kleinere werkgevers is dat gebruikelijk.
Overgang naar het nieuwe pensioenstelsel
Het nieuwe pensioenstelsel verandert de manier waarop je pensioen wordt opgebouwd. De premie blijft bestaan, maar de regels worden anders. Waar vroeger de hoogte van het pensioen min of meer vastlag, hangt het straks af van beleggingsresultaten. Het opgebouwde geld wordt in een persoonlijke pensioenpot gestopt, die meebeweegt met de beurs. Dat maakt het systeem transparanter, maar ook gevoeliger voor schommelingen.
Omdat de regels veranderen, moeten werkgevers nieuwe afspraken maken met hun verzekeraar. Volgens regeringscommissaris Fieke van der Lecq kan te laat handelen grote financiële gevolgen hebben. Wie niet op tijd overstapt, riskeert dat de Belastingdienst het opgebouwde pensioen als belastbaar inkomen ziet.
Gevaar voor een forse belastingaanslag
Wanneer de overstap niet op tijd wordt geregeld, beschouwt de Belastingdienst het opgebouwde bedrag als loon. Dat betekent dat je er inkomstenbelasting over moet betalen. Omdat het vaak om tientallen jaren aan opgebouwd geld gaat, kan dat bedrag fors oplopen. Bovendien kan de fiscus rente in rekening brengen over de periode waarin geen belasting is betaald.
Daarnaast kan het opgebouwde bedrag meetellen bij je vermogen, waardoor ook vermogensbelasting verschuldigd kan zijn. Voor veel mensen betekent dit een onverwachte financiële klap. Normaal gesproken betaal je pas belasting over je pensioenuitkering wanneer je met pensioen gaat, tegen een lager tarief. Als dat ineens eerder moet, kan het om duizenden euro’s gaan.
Werkgevers moeten snel handelen
Werkgevers lopen eveneens risico. Als zij de overstap niet op tijd regelen, kunnen zij worden beboet. Vooral kleine bedrijven lijken nog niet voorbereid. Uit schattingen blijkt dat slechts één op de vijf werkgevers het pensioencontract al heeft aangepast. Veel bedrijven wachten te lang, wat tot problemen kan leiden. Verzekeraars kunnen de plotselinge stroom aan aanpassingen mogelijk niet verwerken, en adviseurs die ondersteuning bieden, stoppen geregeld vanwege de nieuwe wetgeving.
Problemen met communicatie bij pensioenfondsen
Niet alleen mensen met een pensioenverzekering hebben te maken met onzekerheid. Ook bij pensioenfondsen verloopt de overgang stroef. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) ziet dat fondsen moeite hebben om helder te communiceren over de veranderingen. Veel deelnemers weten niet goed wat het nieuwe stelsel voor hen betekent. Zo denken sommigen dat hun pensioenbedrag vaststaat, terwijl het in werkelijkheid kan schommelen.
De toezichthouder vindt dat pensioenfondsen duidelijker moeten zijn over de risico’s. Pensioenen kunnen in goede jaren stijgen, maar in slechte jaren ook dalen. Die realiteit hoort volgens de AFM bij transparante communicatie. Alleen zo kunnen deelnemers bewust keuzes maken.
Compensatie en onduidelijkheid over rechten
Een belangrijk punt van discussie is de compensatie voor de afschaffing van de doorsneepremie. Werknemers krijgen een vergoeding omdat zij anders nadeel zouden ondervinden, maar gepensioneerden en zogenoemde ‘slapers’ (mensen die geen premie meer betalen maar nog wel pensioenrechten hebben) krijgen dat niet. Toch dragen zij indirect bij aan de kosten van de overgang. Volgens de AFM begrijpen veel van deze mensen niet waarom zij geen compensatie ontvangen, en dat veroorzaakt onrust.
Wat je nu kunt doen
De komende jaren worden cruciaal voor een soepele overgang. Werkgevers doen er goed aan tijdig contact op te nemen met hun verzekeraar om te controleren of hun regeling voldoet aan de nieuwe regels. Ook als werknemer is het verstandig om navraag te doen bij je werkgever of pensioenadviseur. Wie wacht tot het laatste moment, loopt het risico dat de overstap te laat komt en daardoor financieel nadeel oploopt.
Door nu actie te ondernemen, kun je voorkomen dat je pensioen later wordt belast of dat je waardevolle jaren aan opbouw misloopt. Het nieuwe stelsel biedt meer inzicht en flexibiliteit, maar alleen als de overstap zorgvuldig wordt geregeld.
