De aanwezigheid van PFAS in voeding blijft veel aandacht trekken, vooral nu een nieuwe steekproef van Pesticide Action Network (PAN) een alarmerend beeld schetst. Je leest dat TFA, een PFAS-variant die gelinkt wordt aan bepaalde bestrijdingsmiddelen, veel vaker voorkomt in graanproducten dan verwacht.
De resultaten voeden de toenemende zorgen binnen Europa, waar toezichthouders steeds vaker wijzen op mogelijke risico’s voor gezondheid en milieu. Het gaat hierbij om voedingsmiddelen die dagelijks op tafel staan en daardoor een belangrijke bron van blootstelling kunnen vormen. Het onderzoek werpt nieuw licht op de vraag hoe PFAS via voedselketens in het lichaam terechtkomt en hoe regelgevers hiermee moeten omgaan.
Onderzoek toont brede aanwezigheid van TFA in alledaagse producten
PAN liet in totaal 66 producten analyseren die afkomstig waren uit zestien Europese landen. Daarbij zaten drie producten die in Nederland werden gekocht. De steekproef bestond uit populaire graanproducten zoals brood en pasta, maar ook seizoensartikelen zoals pepernoten.
De analyses werden uitgevoerd door het Oostenrijkse laboratorium Institut Dr. Wagner. Je ziet dat het doel van PAN was om te achterhalen in welke mate TFA aantoonbaar is in dagelijks gebruikte producten. De onderzoekers wilden daarmee inzicht krijgen in de rol van voeding als bron van PFAS-blootstelling.
Resultaten laten zien dat TFA zeer wijdverspreid is
Volgens PAN bevatten 54 van de 66 onderzochte monsters meetbare hoeveelheden TFA. De hoogste waarden werden aangetroffen in tarweproducten, die veel Europese consumenten regelmatig eten. PAN benadrukt dat de gemiddelde TFA-concentraties in voeding ruim honderd keer hoger liggen dan die in leidingwater.
Over TFA in drinkwater ontstonden eerder al zorgen, waardoor deze nieuwe bevindingen extra impact hebben. Hoewel het onderzoek slechts een steekproef betreft, laat het wel een structureel patroon zien.
De combinatie van hoge waardes in tarweproducten en hun frequente consumptie vraagt volgens PAN om meer onderzoek en meer duidelijkheid. Dit raakt ook aan vragen binnen voedselveiligheid, een steeds belangrijker thema binnen Europees gezondheidsbeleid.
Wat TFA precies is en waarom het probleem groeit
TFA, voluit trifluorazijnzuur, behoort tot de PFAS-groep: chemicaliën die vrijwel niet afbreken en daardoor langdurig in het milieu blijven. PFAS worden ook wel “forever chemicals” genoemd, omdat ze zich ophopen in bodem, water en levende organismen.
LEES OOK:Nieuwe foto’s Jutta Leerdam maken tongen los: ‘Wat is er met haar gebeurd?’
TFA ontstaat vaak als afbraakproduct van bepaalde bestrijdingsmiddelen en PFAS-houdende stoffen. Daardoor kan de stof via bodem en water in gewassen terechtkomen en vervolgens in allerlei voedingsmiddelen belanden.
Over de gezondheidsrisico’s bestaat nog veel onzekerheid, maar Europese instanties spreken hun zorgen steeds sterker uit. Het gaat niet alleen om acute effecten, maar vooral om langdurige blootstelling aan lage concentraties. Bij persistente stoffen speelt cumulatie een grote rol, wat de risico’s complexer maakt.
Europese druk op regelgeving neemt langzaam toe
Hoewel de zorgen groeien, is TFA in Europa nog nauwelijks specifiek gereguleerd. Er bestaan geen officiële residulimieten voor TFA in voedsel, wat toezicht bemoeilijkt. Toch zijn er duidelijke signalen dat strengere regels dichterbij komen. Denemarken verbood onlangs alle PFAS-pesticiden, waaronder middelen die TFA kunnen vormen.
Duitse toezichthouders lieten dit jaar weten dat zij TFA willen aanmerken als schadelijk voor de voortplanting. In Nederland wees het RIVM in 2023 op aanwijzingen voor mogelijk leverschade door TFA in dierstudies.
Toen stelde het RIVM een indicatieve waarde voor TFA in drinkwater op, maar die is nog niet vastgelegd in wettelijke normen. Deze ontwikkelingen passen binnen een bredere Europese beweging richting strengere PFAS-regulering, maar harmonisatie ontbreekt voorlopig.
Mogelijke gevolgen voor producenten en de gehele voedselketen
Wanneer TFA officieel wordt gereguleerd, kan dat grote gevolgen hebben voor de teelt van gewassen, de toepassing van bepaalde gewasbeschermingsmiddelen en de kwaliteitscontrole binnen de voedselketen. Producenten zouden dan vaker moeten testen en mogelijk alternatieve ingrediënten of teeltmethoden inzetten.
Ook handelaren kunnen strenger gaan controleren, wat kan leiden tot hogere kosten binnen de keten. Toch kan strengere regulering uiteindelijk zorgen voor schonere productieroutes, waardoor consumenten meer zekerheid krijgen. De discussie raakt ook aan transparantie, een essentieel onderdeel van goed chemisch risicobeheer binnen de Europese markt.
Wat consumenten moeten weten en waar zij op kunnen letten
Zonder officiële wettelijke limieten blijft het moeilijk om risico’s direct te beoordelen. Wel geldt dat de wijdverspreide aanwezigheid van TFA in voeding de kans op chronische blootstelling vergroot. Consumenten kunnen voorlopig algemene adviezen volgen, zoals variatie in voeding en aandacht voor updates van instanties zoals het RIVM en de NVWA.
Ook waterbedrijven publiceren regelmatig nieuwe inzichten over PFAS in water en milieu. Wie zich zorgen maakt, vindt bij gezondheidsautoriteiten de meest actuele en onderbouwde informatie. De situatie laat zien hoe belangrijk het is om wetenschappelijke bevindingen nauwkeurig te volgen, vooral wanneer stoffen zich ophopen en moeilijk afbreken.
Vervolgonderzoek noodzakelijk voor beleid en toezicht
Het onderzoek van PAN vormt slechts een eerste stap. Je ziet dat er veel vragen blijven liggen over seizoensverschillen, variatie tussen landen en de rol van specifieke bestrijdingsmiddelen. Ook de verhouding tussen TFA in voeding, drinkwater, lucht en bodem vraagt om gedetailleerd onderzoek.
LEES OOK:Donny Roelvink doet wenkbrauwen fronsen: hoe lang blijft vader Dries nog stil?
Beleidsmakers verwachten nieuwe meetprogramma’s die gericht zijn op representatieve steekproeven. Daarnaast zijn biomonitoringsstudies nodig om blootstelling bij mensen beter te begrijpen. Deze resultaten moeten uiteindelijk leiden tot duidelijke Europese normen die toepasbaar zijn voor alle lidstaten. Tot die tijd blijft onzekerheid bestaan, wat de noodzaak vergroot voor zorgvuldige communicatie richting consumenten.
