De rechtbank in Amsterdam heeft geoordeeld dat Universal Music Netherlands niet verplicht is om artiesten, onder wie Henk Westbroek, hogere vergoedingen te betalen voor muziek die via streamingdiensten wordt beluisterd. De uitspraak zorgt voor grote teleurstelling bij Westbroek en zijn medestanders. Zij strijden al jaren voor een eerlijker verdeling van streaminginkomsten, maar zien hun hoop voorlopig in rook opgaan.
Een strijd voor eerlijke beloning
Henk Westbroek, bekend als zanger, radiomaker en voormalig frontman van Het Goede Doel, voert samen met collega’s Marinus de Goederen (A Balladeer) en Arrien Molema (Room Eleven) al geruime tijd strijd tegen Universal Music.
De artiesten vinden dat zij te weinig verdienen aan de inkomsten uit streamingdiensten zoals Spotify en Apple Music. Volgens hen profiteert vooral de platenmaatschappij van de miljoenen streams, terwijl de makers van de muziek met kruimels achterblijven.
De kern van hun argument is dat de contracten waarop hun inkomsten zijn gebaseerd, stammen uit een tijd waarin streaming nog niet bestond. Westbroek sloot zijn eerste platencontract al in 1999, toen cd-verkoop de belangrijkste inkomstenbron was. “De wereld is veranderd,” zei hij eerder. “De manier waarop mensen muziek luisteren, is totaal anders, maar de verdeling van geld blijft ouderwets.”
De rechter stelt Universal Music in het gelijk
De rechtbank wees woensdag alle eisen van de artiesten af. Volgens de rechter is niet bewezen dat Universal Music te weinig geld heeft uitgekeerd. Er zou geen sprake zijn van een contractbreuk, en de bestaande afspraken blijven daarom van kracht.
Daarmee vervalt ook de eis van de muzikanten om vijftig procent van de royalties te ontvangen. Hun verzoek om schadevergoeding voor misgelopen inkomsten werd eveneens afgewezen.
Het vonnis is een flinke tegenvaller voor Westbroek en de andere betrokken artiesten. Zij hadden gehoopt dat de rechter rekening zou houden met de veranderde marktomstandigheden in de muziekindustrie. De uitspraak betekent dat artiesten voorlopig geen hogere vergoeding krijgen voor hun gestreamde muziek.
“Dom, hè? Die buitenlandse rechters!”
Henk Westbroek reageerde kort na het vonnis fel via X (voorheen Twitter). Hij noemde de uitspraak “dom” en verwees naar eerdere rechtszaken in het buitenland, waar artiesten wél in het gelijk werden gesteld. “Dom, hè? Die buitenlandse rechters!” schreef hij sarcastisch.
Volgens Westbroek laten landen als België en het Verenigd Koninkrijk zien dat artiesten niet machteloos hoeven te zijn tegenover grote platenmaatschappijen. Daar oordeelden rechters dat oude contracten herzien mochten worden omdat de digitale realiteit van streaming nieuwe omstandigheden met zich meebrengt.
Universal Music liet in een schriftelijke reactie weten tevreden te zijn met de uitspraak. Het bedrijf stelt dat het altijd openstaat voor gesprekken met artiesten over contractuele afspraken. “Onze deur blijft open voor overleg,” aldus een woordvoerder. Concrete aanpassingen aan de bestaande contracten zijn echter niet te verwachten.
Teleurstelling bij Kunstenbond en artiesten
Ook Kunstenbond en BAM! Popauteurs, die de rechtszaak financieel en juridisch ondersteunden, lieten weten teleurgesteld te zijn. Volgens hen is de uitspraak een gemiste kans om artiesten in het digitale tijdperk beter te beschermen.
“Het auteurscontractenrecht uit 2015 was bedoeld om de machtspositie van platenlabels te beperken,” zegt advocaat Björn Schipper, die de artiesten vertegenwoordigt. “Maar deze uitspraak laat zien dat artiesten nog steeds afhankelijk zijn van de goedwil van grote maatschappijen.”
De Kunstenbond benadrukt dat veel muzikanten nauwelijks rond kunnen komen van hun streaminginkomsten. Door de verdeling van vergoedingen tussen labels, producenten en platforms blijft er voor de artiest vaak minder dan een cent per stream over. “Zonder structurele hervorming blijft de kloof tussen makers en bedrijven alleen maar groeien,” waarschuwt de bond.
Politieke aandacht voor eerlijke streamingvergoedingen
De zaak van Westbroek en zijn collega’s heeft ook de aandacht getrokken van politici. In Den Haag gaan stemmen op om de wetgeving rondom auteursrechten en streaming te herzien. Kamerleden van meerdere partijen pleiten voor meer transparantie in de verdeling van streaminginkomsten en willen dat artiesten een groter deel ontvangen van wat hun werk oplevert.
In andere Europese landen zijn al stappen gezet. In België oordeelde de rechter in 2023 dat artiesten meer inspraak moeten krijgen in de verdeling van inkomsten, en in het Verenigd Koninkrijk wordt gewerkt aan wetgeving die vergelijkbare bescherming biedt. Nederlandse artiesten hopen dat deze voorbeelden de politiek zullen aansporen tot verandering.
Streaming verandert de muziekindustrie
De zaak van Henk Westbroek raakt aan een groter probleem dat wereldwijd speelt. Streaming is de dominante manier geworden waarop mensen muziek luisteren, maar het verdienmodel is nauwelijks veranderd. De inkomsten stromen vooral naar platenmaatschappijen, techbedrijven en distributeurs, terwijl de makers van de muziek een klein deel ontvangen.
Deskundigen stellen dat de huidige contracten uit de tijd van fysieke verkoop niet meer passen bij de digitale realiteit. Ze pleiten voor een nieuw model waarin artiesten eerlijker worden beloond voor hun creatieve werk. “Muziek is meer waard dan een fractie van een cent per stream,” zegt Schipper. “Zonder de artiest is er geen industrie.”
Westbroek blijft strijdbaar
Ondanks de teleurstellende uitspraak weigert Henk Westbroek de strijd op te geven. Op X liet hij weten dat hij blijft opkomen voor de rechten van artiesten. “We geven niet op,” schreef hij. “De wet moet mee veranderen met de tijd.”
Ook de Kunstenbond sluit niet uit dat er in hoger beroep wordt gegaan. “Deze uitspraak is geen eindpunt,” zegt de organisatie. “Ze toont juist aan dat het debat over eerlijke vergoedingen nog maar net begonnen is.”
De zaak van Westbroek kan daarmee een belangrijk precedent vormen. Want hoewel Universal Music juridisch heeft gewonnen, lijkt de publieke opinie steeds meer de kant van de artiesten op te gaan.
