De plannen van het nieuwe kabinet onder aanstaand premier Rob Jetten lijken op papier misschien overzichtelijk, maar onder de streep pakt het koopkrachtplaatje minder gunstig uit dan veel mensen hadden gehoopt. Dat blijkt uit de doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB), dat berekende wat het akkoord van D66, VVD en CDA betekent voor huishoudens.
Opvallend: zonder aanvullend beleid zou een gemiddeld huishouden er volgens het CPB zo’n 0,6 procent op vooruit zijn gegaan. Met de kabinetsplannen blijft daar nog maar 0,2 procent van over. PVV-leider Geert Wilders dook er meteen bovenop en noemde vooral één maatregel “knettergek”.
Koopkracht stijgt, maar lang niet voor iedereen
De algemene conclusie van het CPB is dat de gemiddelde koopkracht wel iets stijgt, maar eigenlijk vooral doordat de grootste klappen worden verdeeld en ‘gemiddeld’ veel verhult. In de praktijk kunnen verschillen per inkomensgroep behoorlijk voelen, zeker als je weinig ruimte hebt om stijgende lasten op te vangen.
Met name lagere inkomens merken dat. Huishoudens met een inkomen tot 32.000 euro gaan er per saldo niet op vooruit. Aan de bovenkant is het beeld anders: inkomens vanaf 115.000 euro stijgen volgens de berekening het meest, met 0,3 procent koopkracht.
Eigen risico omhoog richting 520 euro
Een van de maatregelen die het koopkrachteffect drukt, is een verhoging van het eigen risico in de zorg. Het eigen risico gaat in 2027 omhoog van 385 naar 460 euro, en loopt daarna stapsgewijs door tot 520 euro in 2030. Dat is 135 euro extra.
Daar staat tegenover dat de zorgpremies licht zouden dalen. Alleen: als de premie omlaag gaat, gaat vaak ook de zorgtoeslag omlaag. Daardoor blijft het netto-effect voor veel huishoudens klein of zelfs negatief, zeker voor mensen die zorgkosten toch al moeilijk kunnen missen.
Meer lasten via belastingen en ‘vrijheidsbijdrage’
Naast de zorgmaatregelen wijst het CPB ook op andere ingrepen die wegen op het inkomen van burgers. Zo gaan belastingtarieven omhoog en komt er een zogeheten vrijheidsbijdrage. Wat die bijdrage precies inhoudt, kan per uitwerking verschillen, maar het komt neer op extra lasten.
Het resultaat is dat de lasten voor burgers per saldo stijgen. Het kabinet geeft tegelijkertijd netto jaarlijks 2,7 miljard euro extra uit gedurende de kabinetsperiode. Op langere termijn kan dat leiden tot een hogere staatsschuld, terwijl er ook wordt bezuinigd op zorg en sociale zekerheid.
Werklozen en arbeidsongeschikten krijgen de zwaarste klap
In de doorrekening springt vooral één groep eruit: mensen die werkloos of arbeidsongeschikt raken. Het kabinet past de hoogte en duur van uitkeringen aan, en volgens het CPB zorgt dat voor een “sterk negatief koopkrachteffect” bij wie juist al in een kwetsbare positie zit.
Belangrijk detail: die gevolgen zitten grotendeels niet in de standaard koopkrachtcijfers die vaak rondgaan in nieuwsberichten. Met andere woorden: het ‘gemiddelde’ plaatje oogt rustiger dan de werkelijkheid kan zijn voor mensen die afhankelijk worden van een uitkering.
Werkloosheid en armoede lopen verder op
Volgens de CPB-raming loopt de werkloosheid iets sneller op en komt die uit op ruim 453.000 personen. Dat is geen explosie, maar wel een duidelijke beweging omhoog. En als de arbeidsmarkt afkoelt, voelen vooral flexwerkers en mensen met minder zekerheid dat als eerste.
Ook het aantal mensen onder de armoedegrens stijgt de komende jaren. Het CPB waarschuwt bovendien dat door langer doorwerken meer mensen arbeidsongeschikt kunnen raken of in de bijstand belanden. Dat is een risico dat vooral bij zware beroepen hard kan aankomen.
Aow-leeftijd stijgt richting 70 jaar en 6 maanden
Een ander punt dat voor veel mensen gevoelig ligt: de AOW-leeftijd. Als de plannen doorgaan, stijgt de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller dan nu is voorzien. In 2060 zou de pensioenleeftijd uitkomen op 70 jaar en 6 maanden.
Dat is vijftien maanden later dan onder de huidige regeling het geval zou zijn. Voor wie nog ver van pensioen af zit, voelt 2060 misschien abstract, maar dit soort wijzigingen maken wel degelijk uit: ze bepalen hoe lang je moet doorwerken en hoeveel ruimte er is om eerder af te bouwen.
Wilders woest: ‘Knettergek’
Geert Wilders reageerde fel op X op het nieuws over het stijgende eigen risico. Hij schreef onder meer dat Jetten het eigen risico wil laten oplopen naar 520 euro, en zette er een boze reactie bij. In een tweede bericht koppelde hij dat aan grote investeringen, onder andere in wind op zee.
Volgens Wilders is het onbegrijpelijk om mensen met hogere zorgkosten op te zadelen terwijl er tegelijkertijd miljarden richting energieprojecten gaan. Zijn korte conclusie: “KNETTERGEK.” Die reactie past in het bredere politieke debat, waarin zorgkosten en koopkracht steeds meer het breekpunt worden.
Wat betekent dit voor jou?
De CPB-cijfers laten vooral zien dat ‘gemiddeld’ niet hetzelfde is als ‘eerlijk verdeeld’. Als je weinig verdient, of als je afhankelijk bent van toeslagen, uitkeringen of zorg, voel je een verhoging van het eigen risico of een lagere toeslag vaak direct in je maandbudget.
De komende tijd zal duidelijker worden hoe het kabinet maatregelen precies gaat invullen en of er nog bijsturing komt. Wat vind jij: is dit een acceptabele koers, of moet het kabinet de plannen aanpassen? Laat het ons weten en reageer ook vooral op onze sociale media.
Bron: socialnieuws.nl
