Het overlijden van Paulien Cornelisse, bekend als schrijfster en als jurylid van het televisieprogramma De Slimste Mens, heeft veel losgemaakt in Nederland. De dood van Cornelisse op 50-jarige leeftijd als gevolg van kanker, en met name de manier waarop minister-president Rob Jetten daarover sprak op sociale media, heeft tot felle discussies geleid.
Openheid over ziekte en behandeling
Op woensdag werd het overlijden van Paulien Cornelisse wereldkundig gemaakt door haar uitgeverij. In 2024 had Cornelisse haar diagnose met kanker zelf naar buiten gebracht. Door de ziekte werd zij gedwongen haar theatervoorstelling Komma te annuleren.
In haar verklaring destijds gaf Cornelisse aan zich volledig te willen richten op haar behandeling en herstel. De periode die volgde, bracht zij grotendeels buiten de publieke schijnwerpers door.
Ondanks haar ziekte bleef Cornelisse open over haar situatie en haar gevecht tegen kanker. Toen haar gezondheid het toeliet, keerde ze terug op televisie. Sinds het vorige seizoen was zij als vaste jurylid te zien in De Slimste Mens, waar zij Maarten van Rossem opvolgde.
Met het aanbreken van het nieuwe seizoen verscheen Cornelisse zelfs dagelijks op NPO 1.
In de eerste aflevering van het nieuwe seizoen sprak ze openhartig over haar gezondheidssituatie. Cornelisse verscheen met een blauw hoofdmutsje en vertelde dat ze door de chemotherapie haar haar had verloren. “Dat groeit nu een beetje terug, maar niet heel overtuigend,” gaf zij toe in de uitzending.
Om die reden koos ze ervoor tijdens de opnames een muts, pet of hoed te dragen. Over het dragen van een pruik was ze duidelijk: “Een pruik wilde ik absoluut niet.” Het programma zorgde er daarom voor dat er altijd een mutsje of hoedje voor haar klaar lag.
Hoewel ze aangaf zich niet helemaal zichzelf te voelen met een muts, noemde Cornelisse dit “van alle mogelijke opties de beste”. Ze vertelde dat haar gezondheidstoestand per dag kon verschillen en dat ze nog steeds zware medicijnen gebruikte.
Ondanks alles overheerste het gevoel van blijdschap dat ze weer in De Slimste Mens mocht zitten.
LEES OOK:Definitief voorbij: bekend Nederlands koppel opnieuw uit elkaar
Televisiecarrière en laatste publieke optredens
Paulien Cornelisse genoot brede bekendheid als schrijfster en cabaretière, maar haar rol als jurylid in De Slimste Mens bracht haar bij het grote publiek. Na het nieuws van haar overlijden besloot De Slimste Mens op woensdag direct te reageren.
In overleg met Cornelisse’s familie en om ruimte te geven aan het verdriet werd de geplande uitzending van die avond geschrapt. De afleveringen werden een dag opgeschoven.
Veel collega’s, vrienden en bekenden stonden stil bij het verlies. Claudia de Breij, zelf cabaretière en een goede vriendin van Cornelisse, nam op Instagram op emotionele wijze afscheid. Ze herinnerde zich hun gezamenlijke optredens in de Verkadefabriek in Den Bosch en hoe ze samen veel plezier hadden beleefd.
“We hebben zo gelachen. Ze was zo goed en zo in haar element,” schreef De Breij. In de kleedkamer dansten ze samen op ‘Blowing in the wind’ in de versie van Sam Cooke, een nummer dat volgens Cornelisse het leven weergaf: zwaar, maar toch vrolijk.
De Breij sprak haar dankbaarheid uit voor hun vriendschap en wenste alle nabestaanden veel sterkte. Het verlies raakte haar zo, dat ze haar try-out van de Oudejaarsconference die gepland stond voor donderdagavond annuleerde. “Die kleedkamer was zo van ons samen, en ik heb nog geen litteken,” lichtte ze toe.
Ze gaf aan later terug te willen keren wanneer ze daar klaar voor is.
Uitlatingen van Rob Jetten zorgen voor ophef
Ook minister-president Rob Jetten liet van zich horen naar aanleiding van Cornelisse’s overlijden. Op het sociale mediaplatform X (voorheen Twitter) schreef hij dat hij Cornelisse had leren kennen als een scherpzinnige, grappige en warme persoonlijkheid tijdens zijn eigen deelname aan De Slimste Mens.
Jetten zei: “De strijd tegen kanker mocht ze niet winnen, maar de impact die zij gemaakt heeft met haar woorden, verhalen en voorstellingen leeft voort.” Hij wenste de familie, vrienden en alle mensen die haar liefhadden veel sterkte toe.
Deze woorden van Jetten bleven niet onopgemerkt. Vooral zijn formulering over ‘de strijd die zij niet mocht winnen’ viel bij velen verkeerd. Op sociale media ontstond een golf van kritiek, waarin vooral het gebruik van ‘strijd’ in relatie tot kanker ter discussie werd gesteld.
Felle kritiek en maatschappelijke discussie
Een van de meest prominente critici was voormalig olympisch zwemkampioen Maarten van der Weijden. Zelf overlever van kanker, reageerde hij kritisch op X: “Mensen die aan kanker overlijden hebben geen strijd verloren. Hiermee maak je ze tot ‘verliezers’, alsof ze zelf iets verkeerd hebben gedaan.
Ze hadden de pech dat er geen behandeling was die werkte.” Van der Weijden benadrukte dat veel patiënten juist een enorme wil om te leven hadden en stelde het gebruik van oorlogstaal als ‘strijd’ in de context van kanker sterk ter discussie.
Dit sentiment werd breed gedeeld op sociale media. Verschillende gebruikers wezen erop dat het framen van kanker als een strijd onterecht onderscheid maakt tussen winnaars en verliezers. “Het is geen strijd, Rob. Dat maakt van kankerpatiënten die helaas overlijden verliezers,” luidde een veelgehoorde reactie.
LEES OOK:Dringende terugroepactie Lidl: het eten van deze vleeswaren kan extreem gevaarlijk zijn
Ook werd benadrukt dat het puur domme pech is wanneer iemand zo jong door kanker wordt getroffen, en dat het niet gaat om een persoonlijke overwinning of verlies.
De discussie over het taalgebruik rondom kanker laaide hiermee opnieuw op. Veel mensen vinden het onjuist om te spreken van een strijd die kan worden gewonnen of verloren. Zij wijzen erop dat doodgaan aan kanker geen gevolg is van falen, maar van het ontbreken van een effectieve behandeling.
In reacties op sociale media viel te lezen: “Je verliest niet tegen kanker. Je speelt op z’n minst gelijk.” En: “Kanker is geen strijd, dat is gewone domme pech als er geen goede behandeling is.”
Lof voor Paulien Cornelisse en blijvende impact
Tussen de kritische geluiden aan het adres van Jetten werd Paulien Cornelisse door velen geroemd om haar persoonlijkheid en haar nalatenschap. Een van haar volgers schreef: “Paulien Cornelisse heeft de strijd niet verloren… deze lieve, slimme, grappige, hartelijke vrouw is helaas overleden door die vreselijke ziekte.
Ze zal door heel veel mensen gemist worden, ook door mij. Rust zacht Paulien! Veel sterkte aan haar nabestaanden!”
De impact van het overlijden van Paulien Cornelisse is voelbaar, zowel in haar directe omgeving als bij het brede publiek. Haar openheid, humor en scherpzinnigheid blijven een inspiratiebron. Tegelijkertijd heeft haar overlijden de discussie rondom het taalgebruik over kanker en de manier waarop over patiënten en hun dood wordt gesproken, opnieuw op de agenda gezet.
Velen hopen dat er meer bewustzijn komt over hoe woorden kunnen overkomen bij mensen die direct of indirect met kanker te maken hebben.
